Rechtse media proberen democratie kapot te maken
Het ’succesvol wippen’ van GroenLinks Kamerlid Duyvendak smaakte kennelijk naar meer, met het schuim nog op de lippen zetten de rechtse media deze week hun mars voort tegen alles wat maar met milieu te maken heeft. Gisteren verscheen er een tendentieus, kwetsend en ongefundeerd stuk ‘onderzoeksjournalistiek’ in de Telegraaf [.pdf] naar de SMOM subsidie van het ministerie van VROM. Minister Cramer, ook al onder vuur vanwege vermeende steun het actieblad Bluf! in de jaren tachtig, wordt neergezet als “nóg guller dan Sinterklaas” en over de gesubsidieerde projecten wordt beweerd dat het ministerie er geen controle over heeft en dat ze misschien wel helemaal nooit worden uitgevoerd? De minister zou niet eens weten waar het totaalbedrag van 10 miljoen euro door de 48 verschillende organisaties aan wordt besteed?
Al in de eerste alinea van het beruchte artikel wordt er geschamperd over een project van stichting WISE dat gedurende twee jaar voor 64.060 euro een maatschappelijke discussie over energievoorziening heeft opgezet. Het feit allleen al dat WISE tegen kernenergie is zou een discussie onmogelijk maken aldus de krant van Wakker Nederland. Laat ik allereerst vertellen dat ik persoonlijk bij de slotbijeenkomst van dit project als gast aanwezig was. Deze discussiebijeenkomst vond plaats op 26 november 2007 van 18.00 tot 21.00 in het Haagse Café Dudok. Er waren zowel voor- als tegenstanders van kernenergie aanwezig, maar de discussie was breder dan alleen kernenergie. Onder de aanwezigen waren o.a. Henk Dragons’ Den Keilman: venture capitalist en investeerder, maar ook minister Jaqueline Cramer zelf.
Hoezo weet minister Cramer dan niet waar haar geld naartoe gaat? Hoezo zijn projecten gekleurd danwel niet bestaand? En over die controle: iedere organisatie die een SMOM-subsidie aanvraagt moet vanaf de aanvraag tot de afsluiting regelmatig informatie ter evaluatie aanleveren bij SenterNovem: de instantie die voor VROM de projecten monitort. Wie kennis heeft van de gang van zaken rondom de SMOM subsidies weet dat er van dit Telegraaf artikel weinig klopt.
Dat het Telegraaf artikel uitermate zwak onderbouwd is neemt uiteraard niet weg dat de milieubeweging ook fouten maakt. Milieu-mastodont Wouter van Dieren noemt in een ingezonden brief in het NRC terecht een paar voorbeelden van leugenachtige rapporten. Maar hij voegt daar aan toe dat deze fouten zeker geen regel zijn. “De circa 50 groene organisaties (voor milieu en natuur) in dit land zijn doorgaans deskundig en constructief. Het beleid van de overheid om via subsidies deze clubs in staat te stellen gekwalificeerd tegenspel te bieden is zinvol gebleken” aldus van Dieren.
Sterke maatschappelijke organisaties variërend van milieu- en ontwikkelingsorganisaties, mensenrechtenorganisaties, vakbonden tot en met buurtcomités zijn een kenmerk van een volwassen democratie. Democratie is meer dan alleen eens in de vier jaar je stem uitbrengen. Democratie is ook inspraak van burgers op uiteenlopende issues: van de aanleg van een snelweg t/m de vestiging van een asielzoekerscentrum. Democratie steunt tevens op de mogelijkheid overheidsplannen te laten toetsen bij de rechter bijvoorbeeld via bezwaarprocedures. Iets wat nu in het offensief van de rechtse media als ondemocratisch wordt betiteld. Maar niets is minder waar, juist het ijveren voor het afschaffen danwel vleugellam maken van maatschappelijke organisaties is ondemocratisch.
Het mantra dat de rechtse media momenteel over Nederland uitstorten ademt een overtuiging dat inspraak bij infrastructurele werken en andere economische activiteiten nicht gewünscht ist want dat schaadt het bedrijfsleven en loopt de overheid alleen maar in de weg. Als spanningen in eigen land zo hoog oplopen dan kan een blik op het buitenland vaak heel verhelderend zijn. Dan blijkt ons subsidieerde poldermodel ineens zo gek nog niet.
In Afrika zijn maatschappelijke organisaties nog maar marginaal ontwikkeld, een van de middelen om Afrikaanse landen meer democratisch te maken is het steunen van lokale maatschappelijke organisaties, dat weten zelfs de Amerikaanse neocons. In Latijns-Amerika zijn maatschappelijke organisaties beter ontwikkeld maar staan ze lijnrecht tegenover de overheid en de bedrijven, er is nauwelijks dialoog: het (soms zelfs dodelijke) conflictmodel overheerst. Nu de rechtse media in Nederland ons gesubsidieerde poldermodel willen afbreken is dat een stap terug. In feite gaan we hiermee richting de Latijns-Amerikaanse situatie, een stap naar beneden op de democratische ladder en dat is op z’n zachtst gezegd: ‘een beetje dom’.
Het is echter de vraag hoe diep de hetze-schoppers in de rechtse media hierover hebben nagedacht? Want het beruchte Telegraaf artikel is toch vooral een oppervlakkige schreeuw op het niveau van “kijk die geitenwollen gasten eens twee ton krijgen… tjongejongejonge”. De gemiddelde Telegraaf lezer (en dat zijn er nogal wat) krijgt de indruk dat de overheid met haar SMOM programma die milieuclubs flink kritiekloos zit te spekken. Money for nothing and your chicks for free… “Geef mij die twee ton maar!” zal de eerste reactie zijn van de verongelijkte Telegraaf lezer. Dat is jammer want ook Telegraaf-lezers hebben stemrecht en fair & balanced voorlichting van de onwetenden is van levensbelang in een democratie.
*Zeer binnenkort verschijnt er hier van mijn hand een vervolgpostje waarin ik de stelling “Nederlands bedrijfsleven feitelijk grootste subsidiespons” uit de doeken zal doen. Niet omdat ik tegen het bedrijfsleven ben, integendeel, maar omdat ik voor fair & balanced berichtgeving ben. Dan gaan we die ‘reusachtige hoeveelheid’ van 10 miljoen SMOM subsidie even in perspectief plaatsen…*

