In een liberale democratie moet er ruimte zijn om los van sociale druk, in een beschermde kring de eigen gedachten de vrije loop te kunnen laten. Mensen moeten in gesprek met elkaar bepalen wat moraal acceptabel is, maar niet door angst voor afkeuring van de sociale omgeving het gedrag laten bepalen.

Het vertrouwen in de mogelijkheden van de mens om kritisch te zijn, aan conventies te twijfelen en op haar eigen manier—ook door raadpleging van zoveel informatie als wenselijk is—haar mening te vormen, is niks waard als men constant in de gaten gehouden kan worden.

Niet iedereen houdt van gokken of porno, een deel vindt het zelfs verwerpelijk, maar een minderheid houdt er van en mag dit onder bepaalde voorwaarden ook doen. Er zijn nu eenmaal standpunten en levenswijzen zijn die velen raar, verkeerd, of zelfs moreel verwerpelijk vinden. Als je iets onkruid vindt dan moet je het ook onkruid kunnen noemen, maar het lijkt er op dat het momenteel de tendens is om gelijk `Wieden! Wieden!’ te schreeuwen. Vervelende dingen moeten zo snel mogelijk rauss verboden worden.

Foucault sprak niet alleen over het panopticum als een metafoor voor een maatschappij waarbij een bewaker in het midden staat, alle silhouetten van de gevangen kan zien en zelf onzichtbaar is. Het is een metafoor voor de manier waarop samenlevingen er sinds de verlichting uit zijn gaan zien: steeds meer categorisering, ridiculisering en uitsluiting leidt tot een steeds nauwer wordende definitie van normaal (of, in de termen van de verlichting `redelijk’).

Geautomatiseerde profielen die opgesteld worden uit enorme hoeveelheden data en alle andere privacyschendingen die al zijn genoemd hebben deze tendens in een enorme stroomversnelling gebracht.

@51 Marianne: De meeste maatregelen, vooral verruimde opsporingsbevoegdheden, zijn voor 9/11 ingevoerd, of waren al in voorbereiding. Zie van privacyparadijs tot controlestaat? van het Rathenau instituut.

[...] afgelopen dagen heb ik meegediscussieerd op Sargasso over Privacy en Overheid & ict. Beide twee zeer actuele onderwerpen waar ik het hier ook al vaker over heb [...]

Naïma Azough
Den Haag, 26 februari 2008

Schriftelijke vragen van het lid Azough (GroenLinks) aan de minister van Justitie en de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken over het plan om vingerafdrukken van alle Nederlanders te verzamelen en beschikbaar te stellen voor politie en justitie

1. Klopt het bericht dat u wetgeving voorbereidt waardoor ieders gezichtsscan en vingerafdruk opgenomen wordt in een identificerend document en dat de database waarin alle gezichtsscans en vingerafdrukken worden verzameld toegankelijk worden voor politie- en justitiefunctionarissen om zo méér delicten op te lossen? Zo ja, waarom precies vindt u dat de hierdoor veroorzaakte privacyaantastingen, waarover het College Bescherming Persoonsgegevens al heeft geoordeeld dat dit strijdig is met het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens, niet opwegen tegen de belangen van de criminaliteitsbestrijding?
2. Heeft u inmiddels overleg gehad met uw collega’s in de Europese Unie over uw voornemen om een dergelijke database open te stellen voor politie en justitie? Klopt het dat op dit moment geen enkel Europees land dergelijke systemen openstelt ten behoeve van de criminaliteitsbestrijding? Zo ja, bent u bereid om eerst te onderzoeken hoe dit soort controversiële voorstellen zich verhouden tot het Europese verdragsrechtelijke kader?
3. Wat kost precies de in- en uitvoering van een dergelijk systeem?

Den Haag, 26 februari 2008

Steeds wordt er een maatregel ingevoerd die alleen voor de extreme gevallen gebruikt zal gaan worden maar in de praktijk al heel snel tot gebruik voor lichte gevallen gebruikt wordt, tot aan het opstellen van profielen aan toe. Het principe dat je onschuldig bent tot het tegendeel wordt bewezen is niet meer zo vanzelfsprekend wanneer je vingerafdruk of DNA dat op het jouwe lijkt wordt teruggevonden bij een misdrijf. In een zaak als de Schiedammer parkmoord bleek wel hoe DNA-materiaal iemand de das om kan doen wanneer politie en justitie eenmaal een dader te pakken denken te hebben. En of Ernst Louwes schuldig is of niet, de waarde die wordt gehecht aan een miniem stukje DNA – dat zelfs door een derde kan worden overgebracht – maakt dat je binnen de kortste keren in de situatie kunt komen dat je moet bewijzen dat je *niet* schuldig bent.

Politici als Hirsch Ballin, Donner, Teeven, Van Haersma Buma en noem ze maar op scoren liever makkelijk met een eenvoudig voorgestelde maatregel als het koppelen van bestanden dan dat ze nuances uitleggen en privacy in de gaten houden. Pechtold probeert er nu wel mee te scoren maar heeft er jaren net zo vrolijk aan meegewerkt, PvdA en CU hoor je ook niet nu ze in het kabinet zitten. En zo is er altijd een meerderheid die weer een stukje verder gaat…

Wat er in zeven jaar is weggegeven krijgen we in vijftig jaar nog niet terug.

@ Eric: ik ben het eens met je historische beschouwing, Balkenende IV heb ik alleen genoemd in de context dat ik qua privacybescherming niet veel van deze regering verwacht. Daarnaast meen ik dat voorgaande regeringen voornamelijk door antiterrorismemaatregelen de privacy beperkte, maar dat deze dat ook in steeds verder gaande mate doet om andere doeleinden na te streven.

Als je dan ook nog eens uitspraken leest van Teeven en Nicolien van Vroonhoven (“De consument kan er nog altijd zelf voor kiezen niet langer gebruik te maken van internet als hij hecht aan zijn privacy”, link) geloof ik niet dat we te maken hebben met politici die a/ het belang van privacy snappen en b/ het lef hebben om er echt iets aan te doen.

In ieder geval is er een interessante discussie los gebarsten.