Een probleem van alle partijen is dat leden slecht betalen en dat na te lang geen contributie betaald te hebben leden worden geroyeerd. Elke partij doet dat anders en doet dat niet in alle openheid.

Een partij met een accurate ledenadministratie en een stevig contributiebeleid heeft dus structureel “minder” leden dan een partij met een rommelige administratie en een we-kijken-na-2-jaar-nog-eens beleid.

Maar bepaalde partijen kunnen met 25% van de stemmen wel heel veel invloed uitoefenen, ook in deze tijd.
Meerpartijenstelsels zijn soms weerbarstig.

En ga je hier serieus beweren dat Mussolini c.s. op democratische wijze aan de macht is gekomen? Met 25% van de stemmen 66% van de zetels krijgen? Ik mag hopen dat Verdonk en/of Wilders niet op eenzelfde ‘democratische’ wijze aan de meerderheid komen.

Ik zou graag de commotie rond Ahmed Daskapan in herinnering willen brengen.

En uiteindelijk klopt het, als het te ver gaat wint uiteindelijk altijd de meerderheid van de leden.
Maar mijn vraag is dan hoe?

Als je bedenkt dat nog geen 2% van de Nederlanders lid is van een politieke partij, dit even terzijde.

Het feit dat politieke partijen niet perfect zijn wil niet zeggen dat de alternatieven beter zijn. Integendeel, en dat is wat ik heb betoogd. Daarnaast is er wat mij betreft een koppeling te maken tussen politiek systeem en (de noodzaak tot) partijvorming. In de VS zijn de politieke partijen over het algemeen ook veel meer te kenschetsen als bewegingen, maar daar is sprake van een de facto tweepartijstelsel. Dat is wezenlijk anders dan Nederland, dat het meest evenredige kiesstelsel in de wereld kent. Coalitievorming, compromissen: zonder veranderingen van het systeem blijven dat essentiële kenmerken van het Nederlandse politieke systeem.
Daar passen geen bewegingen in onder eenhoofdige leiding.

Wat betreft het lokale niveau: natuurlijk zijn er groepen die lokaal in dit electorale gat willen springen. Net als ‘leefbaar’ in 2002 het electorale buzzword was, kan ‘trots’ dat in 2010 zijn. Als er echter geen enkel verband is waarmee de lokale initiatieven worden gebundeld kan het – net als in 2002 – gebeuren dat her en der aanzienlijke fracties van totale onbenullen in de raad zitten.

Natuurlijk speelt in alle partijen de ‘IJzeren Wet’. Om als oplossing te kiezen dan maar helemaal niet meer te proberen iets democratisch te organiseren is natuurlijk idioot. Ook al hebben in alle partijen – van links tot rechts – de partijleiders meer macht dan het gemiddelde lid, als het te ver gaat wint uiteindelijk altijd de meerderheid van de leden. En dat is bij geen enkele beweging het geval.

Terzijde: dit stuk is zowel hier als aan GC aangeboden omdat het als reactie op het stuk van Rustema gezien kon worden. Dat verscheen ook op beide weblogs.

SP 1997: 19.926
SP 2007: 50.740

GroenLinks 1997: 11.873
GroenLinks 2007: 23.490

PvdA 1997: 61.720
PvdA 2007: 62.846

SGP 1997: 23.800
SGP 2007: 27.154 (dat had het dubbele kunnen zijn, als vrouwen lid had mogen worden)

Slecht gaat het met het CDA, VVD en D66, hoewel de eerste twee de dalende trend in ieder geval dus voorlopig tot staan hebben weten te brengen:
CDA 1997: 91.000
CDA 2007: 69.560

VVD 1997: 52.197
VVD 2007: 40.849

D66 1997: 13.747
D66 2007: 10.462