Beheersing of censuur?
De gemoederen op de digitale snelweg liepen hoog op naar aanleiding van de opmerkingen van Jan Marijnissen over de dubbele nationaliteit van staatssecretarissen Albayrak en Aboutaleb. Hier op Sargasso en nog meer op het weblog van Marijnissen zelf.
Hoogoplopende gemoederen zijn ook helemaal niet erg. Je moet veel kunnen zeggen en dus hard kunnen discussiëren. Je moet zelfs ronduit bot en onredelijk kunnen zijn. Maar is die vrijheid absoluut? Wordt die vrijheid alleen beknot door de wet? Of is er een punt waarop je als webmaster mag ingrijpen en zo ja, hoe doe je dat dan? Is een Code of Conduct voor weblogs haalbaar, of is dat volstrekt in strijd met het wezen van het internet? Ook in Nederland wordt volop gediscussieerd over de reacties op weblogs, zoals bij De Nieuwe Reporter en Marketingfacts. Voor de duidelijkheid: het gaat hierbij niet over spam, reacties die enkel als doel hebben reclame te maken voor websites of producten die geen enkele relatie hebben met het onderwerp van de weblogpost. Nee, mag een webmaster ingrijpen in een reactie die wèl te maken heeft met het onderwerp en daarmee ingrijpen in de richting van het onderwerp?
Op Sargasso is in de discussie over de uitspraken van Marijnissen een ip-ban uitgedeeld en is een reactie verwijderd. De poster meende iemand een kogel toe te moeten wensen en dat is voor de redactie eenvoudigweg niet acceptabel. Gevolg: reactie verwijderd, met toelichting. Toen er nog een aantal reacties van dezelfde persoon kwamen die slechts tot doel hadden mensen en groepen mensen te beledigen, is een ip-ban voor enkele dagen uitgedeeld. Wanneer mogelijk wordt de persoon in kwestie daarvan per mail op de hoogte gesteld.
Maar wat moet je als politieke partij, waarbij het imago de levensader van je partij is? Verschillende partijen kiezen ervoor bij weblogs van hun politici en op forums enige vorm van registratie in te voeren. Dat geeft de mogelijkheid mensen op hun toon aan te spreken en desnoods de toegang te ontzeggen, omdat niemand anoniem een bericht kan achterlaten. Soms wordt er voor gekozen eenvoudigweg geen reacties (meer) toe te laten. Hoe feller het debat, hoe groter de kans dat tegenstanders én voorstanders uit de bocht vliegen en uitspraken doen die je als partij liever niet zou zien.
De SP beroemde zich er jongstleden vrijdag in De Volkskrant op “het meest open discussieforum in de politiek” te zijn. En inderdaad, de SP heeft geen registratieplicht. Betekent dat dat de SP zich onthoudt van ingrijpen op het weblog van Jan Marijnissen? Nou nee. Ook in de discussie over het Telegraafinterview van Marijnissen werden ip-bans uitgedeeld en er werd later in ten minste één geval tekst uit een reactie gehaald zonder dat duidelijk te maken aan de lezer. Dat is op zijn minst dubieus omdat je door de context te verwijderen een reactie volstrekt anders kunt laten klinken. Maar wat gebeurde er nu precies?
Jacques Mattheij was een van de mensen die zich stoorde aan de uitlatingen van Jan Marijnissen en die in zijn meeste bijdragen met zakelijke argumenten kwam. So far, so good. Maar binnen de kortste keren verschenen er tal van verdachtmakingen van wat ik gaandeweg de “Marijnissen-fanclub” ben gaan noemen. Het zijn reacties van mensen die reageren als bakvissen wier favoriete bandje van de week maar een spoortje van kritiek krijgt. Mensen die met hun gewone naam ondertekenden kregen het verwijt aliassen te gebruiken, alras werd er een georkestreerde actie van de PvdA verondersteld en gaandeweg kreeg Mattheij van één enkel actief lid van de Marijnissen-fanclub onder andere de termen “dwangmatige roddelaar”, “potentiele draaier en beroeps?hetzer” en “volkomen gestoord” naar zijn hoofd geslingerd en werd hem toegevoegd “Als het mijn weblog was had ik jou allang eruit geknikkerd”.
Nog altijd waren dat uitspraken van mensen die niet noodzakelijkerwijs namens de SP reageren en konden die uitspraken de SP niet aangerekend worden. Tot het moment dat Mattheij een ip-ban kreeg, in tegenstelling tot degene die hem bovenstaande kwalificaties toevoegde. Zij kon reageren totdat de hele discussie na 1077 reacties volledig werd afgesloten. Toen Mattheij’s ip-ban werd opgeheven en hij daarover een opmerking maakte bij een ander topic werd zijn zijn bijdrage ingekort, zoals blijkt uit screenshot 1 en screenshot 2. Mattheij ontdekte in de source van Wordpress aanwijzingen over geschrapte bijdragen. Vermoedelijk zitten hier geen spamberichten bij, maar zekerheid is niet te krijgen uit de getoonde gegevens. Voor Mattheij was het aanleiding om Marijnissen een open brief te sturen.
Een NRC-journalist benaderde onder andere mij voor een artikel over de manier waarop met kritiek werd omgegaan op het weblog van Marijnissen. Het artikel zou zaterdag jongstleden verschijnen, maar in het NRC stond slechts een interview met Marijnissen waarin hij weer zegt dat een dikke extra plus voor moed bij het opgeven van een paspoort geen dikke min betekent bij het behoud van dat paspoort. Integendeel, Marijnissen komt nu met de verklaring “Mijn woorden zijn ingedikt en uitvergroot tot ze waren veranderd in het tegendeel van wat ik bedoeld heb.”
Marijnissen legt nog steeds niet uit hoe het kan dat een dikke plus aan de ene kant geen negatief waardeoordeel aan de andere kant betekent. Hij legt nog steeds niet uit waarom hij niet tegen de Telegraaf zei – zoals hij dat eerder deed – niet over personen te willen praten.
Opmerkelijk blijft ook de rol van de media in deze. Pauw en Witteman toonden SP’er Harry van Bommel een fragment waarin Marijnissen zei niet over personen te willen debatteren, maar Witteman ging over naar het volgende onderwerp nog voordat Van Bommel die discrepantie had uitgelegd. Bij NOVA mocht Marijnissen beweren dat de Telegraaf over Albayrak en Aboutaleb begon en dat hij nu eenmaal altijd netjes antwoord gaf. Wederom: waarom was dat antwoord niet zoals eerder “ik debatteer niet over personen”? Ook Volkskrant en NRC lijken zich voornamelijk te richten op verklaringen vanuit de SP zelf.
De babbelbox zit daarom deze week barstensvol met vragen:
1. Mag een webmaster ingrijpen bij meer dan spam of wettelijke beperkingen? Zou een Code of Conduct een goed middel zijn?
2. Mag de webmaster van het weblog van een politicus nog eerder ingrijpen?
3. Moet de webmaster in elk van bovenstaande gevallen duidelijk maken dát er is ingegrepen en waarom? Of moeten ingrepen in de tekst worden gemeld, ip-bans niet?
4. In hoeverre passen de media hier zelfcensuur toe en wordt kritiek afgezwakt om medewerking te blijven krijgen van politieke partijen?
5. Omdat we niet te beroerd zijn ons eigen handelen aan de orde te stellen: heeft Sargasso het recht om te censureren en ip-bans uit te delen, en zo ja, wanneer?
