Een paar korte opmerkingen nog:

1. Het ging mij er met mijn vergelijking met Socrates niet om dat het voor het geloof belangrijker is dat Jezus heeft bestaan dan dat het voor de filosofie is of Socrates heeft bestaan. Ik voerde slechts een zuiver historische parallel aan, en die staat nog steeds: In beide gevallen weten we alleen over de leraar dankzij later opgeschreven verslagen van leerlingen, en in beide gevallen gaan we er op basis van de verslagen van de leerlingen terecht van uit dat de leraar in ieder geval bestaan moet hebben, wat er verder van de verhalen ook waar is.

2. In wat ik zei over Jezus was ik niet bezig theologie te bedrijven: Het ging me er nu niet om of de religieuze claims van Jezus (of zijn volgelingen) waar of onwaar, bewijsbaar of onbewijsbaar zouden zijn.
Ook hier gaat het om een zuiver historisch argument. Dat er historisch allerlei vragen zijn te stellen op tal van punten uit de bijbel weet en erken ik, dat de chronologie in de verschillende verhalen verschilt ook, maar dat was niet de discussie. Het gaat om de vraag of er in onze geschiedenis ooit een mens geleefd heeft die Jezus heette en die aan een kruis gestorven is. Daarover is onder de mij bekende historici die dit onderzocht hebben geen enkele twijfel, hoe veel vragen je verder ook kunt stellen bij de documenten van de vroege christenen.

3. Dat het lijk dat nu gevonden is, Jezus is, lijkt mij buitengewoon onwaarschijnlijk. Nog los van alle discussies over de verrijzenis, lijkt het me wel te bewijzen in welke tijd deze mens geleefd heeft, maar ik zie met geen mogelijkheid hoe je zou kunnen aantonen dat het precies déze mens is geweest. Daarover zijn we het dus eens (en dat was tenslotte waar het in deze Waan om ging).

Van Socrates en andere schrijvers, filosofen en wetenschappers uit vroeger dagen is het bestaan van de persoon niet echt van belang maar juist wat ze hadden geschreven. Het is ook niet echt relevant of Socrates de woorden heeft gezegd die door Plato aan hem zijn toegedicht of dat het iemand anders was, het gaat om de inhoud van de tekst. Wat wel gezegd kan worden van de teksten die gevonden zijn en naar Socrates verwijzen is dat deze geen grote tegenspraak bevatten en dat de verwijzers het gebruikte om de woorden te beamen of te weerleggen en niet om de absolute waarheid van god te verkondigen. In tegenstelling tot de zogenaamde apostelen ontleende zij ook geen status aan het gebruik van de woorden van socrates maar gebruikte ze deze als idee of discussiepunt. Het is geen bewijs maar maakt het aannemelijker dat de teksten werkelijk van socrates komen dan dat de apostelen werkelijk de volgelingen van een zekere jezus waren.

De teksten over Jezus, of die nu wel of niet in de bijbel terecht zijn gekomen claimen een waarheid zonder onderbouwing behalve dat die door god dan wel zijn zoon zijn gegeven. Voor die onderbouwing is geen enkel bewijs behalve het ‘omdat ik het zeg’ argument. Zonder die onderbouwing is de bijbel een zinloze exercitie en hooguit interessant in het historische perspectief van de opkomst en invloed van monotheïsme. Daar komt nog eens bij dat de chronologie niet klopt, de herkomst onduidelijk is en dat voor elke tekst over jezus wel een in herkomst of waarheid gelijkwaardige tekst bestaat die iets anders of het tegendeel beweert. De vroege kerk maakte een selectie uit de bestaande teksten die vooral gebaseerd waren op het vasthouden en uitbreiden van de macht. De teksten die de kerk niet welgevallig waren moesten worden vernietigd, dat gebeurde redelijk efficiënt dus van alle bestaande teksten kennen we maar een deel en dat laat al geen spaan meer heel van elkaars waarheid.

Historici gaan voor een deel ervan uit (geen bewijs) dat omdat er verschillenden teksten zowel binnen als buiten de bijbel verwijzen naar jezus dat er waarschijnlijk een figuur is geweest die jezus heette en dat die claimde de zoon van god te zijn, zoals tientallen en waarschijnlijk veel meer in die tijd deden. Een grot met een kist met de naam jezus toont overigens niet aan dat dit de zelfde persoon is laat staan dat wat er door en over hem gezegd is ook waar is. Al zou je kunnen aantonen dat de jezus van nazareth persoon heeft bestaan zoals de teksten beweren dan nog heb je geen bewijs van de waarheid van de rest van de tekst. We offeren ook geen ossen aan Zeus en trawanten omdat Troje uit het verhaal Ilias van Homerus is gevonden. Het bewijst eerder dat schizofrenie ook tweeduizend jaar geleden al een probleem kon zijn en massahysterie waarschijnlijk zo oud is als het bestaan van massa’s.

Via Jozef. Hoe denk je dat ‘ie verwekt zou zijn?

Dat duidelijke doel is voor mij minder doorzichting bij Socrates: misschien dat Aristophanes, Plato en Xenophon wel om dezelfde reden over Socrates schreven, maar uit de schrijfsels zelf is dat volstrekt niet duidelijk.

Maar zoals ik al zei, ik zelf hoef niet het bestaan van Socrates te geloven. Zou ik dat echter doen, dan wil dat nog niet zeggen dat ik de lat van aannemelijkheid meteen zo laag leg dat ik ook in het bestaan van Jezus geloof. Want met de aannemelijkheid daarvan is het nog een paar graadjes erger gesteld.

En als dat bewezen is, dan heb je een nieuw probleem. De Bijbel zegt toch dat hij “opgestegen” is naar de hemel?

Daar past geen lijk bij. Leuk altijd dat gelovige wetenschappers zoeken naar het graf van Christus, terwijl hun eigen Bijbel zelf aangeeft dat dat er niet is. Een beetje ongeloof zit in iedereen. :-)

Onafhankelijke bronnen bestaan (bijna) niet, en zeker niet in die tijd. De vraag is dus niet of een bron onafhankelijk is, maar wat er historisch aannemelijk is van het verhaal van deze bevooroordeelde bron. Daarbij is vantevoren geloven dat het van a tot z waar is net zo dom als van te voren geloven dat het van a tot z gelogen is.

Als je ‘t niet erg vindt, laat ik dat aan anderen over. Je hoeft gelukkig geen gepubliceerd wetenschapper te zijn om te kunnen wijzen op gaten in een theorie.

Is er reden aan te nemen van wel? Maakt het überhaupt uit?

De theorie dat Socrates bestaan heeft, wordt in elk geval een stuk aannemelijker gemaakt door het bestaan van onafhankelijke bronnen uit de tijd dat de persoon zelf geleefd zou hebben. Vindt één tekst uit pakweg 30 n.C. van iemand die die clown Jezus belachelijk maakt, en je hebt opeens een dijk van een aanwijzing.