Verdonk als Fremdkörper
De openlijke couppoging van gisteren door Rita Verdonk is mislukt. Voorlopig, tenminste. Ze heeft dat volkomen aan zichzelf te danken. Niet dát ze de couppoging deed is haar kwalijk genomen, de manier waarop wel.
Ze plande de persconferentie precies tijdens de afscheidsborrel voor een aantal vertrekkende Kamerleden. Dat is weliswaar met de invoelendheid die we van Verdonk gewend zijn, maar binnen de VVD wordt dat allesbehalve op prijs gesteld. Binnen de VVD kan stevig gediscussieerd worden, tegelijkertijd zijn er echter wel de nodige omgangsvormen zo ongeveer vanzelfsprekend binnen die partij. Maar ja, Verdonk en omgangsvormen.
Daarnaast riep ze in haar persconferentie dat Rutte was gekozen door “40 partijbonzen”. Dat was een blunder van formaat, want daarmee plaatste zich lijnrecht tegenover de andere 21 fractieleden van de VVD. Natuurlijk, Verdonk zet zich af tegen de traditionele politiek, ook binnen de VVD, maar er is een grens aan hoeveel schoppen je kunt uitdelen zonder teruggeschopt te worden. Dat laatste gebeurde gisteren.
Niet dat Verdonk daar iets van geleerd had, want meteen na de bijeenkomst van de fractie vertelde ze in de pers dat “de cultuur binnen de VVD” zou moeten veranderen. Pijnlijk voor de VVD is dat ze Verdonk nu niet uit de fractie kunnen schoppen, zoals ze dat eerder met Geert Wilders en Anton van Schijndel deden. Ze hebben Verdonk de kans gegeven om voortdurend een persoonlijke campagne te voeren, en nu betalen ze de prijs. Je kunt er donder op zeggen dat Verdonk in alle fractievergaderingen gaat lopen schermen met 620.000 kiezers die de “koers-Verdonk” voorstaan.
De VVD had feitelijk weinig mogelijkheden om Verdonk al voor de verkiezingen de mond te snoeren, want zou ze uit de partij gestapt zijn, dan had ze heel wat kiezers meegenomen. En daarmee is Rita Verdonk een Paard van Troje geworden voor de VVD. De enige manier waarop ze Verdonk kwijt kunnen zonder al te veel electorale schade is dat ze zelf opstapt en de politiek verlaat. Maar dat gebeurt pas als Verdonk een blunder van formaat maakt en als Kamerlid heeft ze domweg te weinig macht om zo’n blunder te maken.
Het gevolg is dat de VVD nog enkele jaren in gijzeling gehouden zal worden door Verdonk. Daarmee zou de VVD zich wel eens grotere schade kunnen toebrengen dan welke andere politieke tegenstander had kunnen doen. Want Verdonk is van een mate van populisme, achterbaksheid en gebrek aan (democratische) omgangsvormen die voor een flink deel van de VVD niet aanvaardbaar zal zijn. En dat geldt niet alleen voor het links-liberale deel van die partij.
Verdonk is een Fremdkörper binnen de VVD dat wel eens voor een fatale verstopping zou kunnen zorgen. En het is maar de vraag of andere partijen reden hebben om daar blij mee te zijn.

