De Koers van de Wereld (De Flexmens)
We gaan het deze week eens anders doen dan u inmiddels van ons gewend bent. Sargasso is voor deze Koers van de Wereld voor het eerst een samenwerking aangegaan met VPRO Tegenlicht. Aanstaande zondag neemt Tegenlicht de gevolgen van de voortschrijdende globalisering voor de Nederlandse werknemers onder de loep. In de documentaire ‘De Flexmens’ laat Tegenlicht zien hoe een politicus de tekenen des tijds vertaalt, er een vakbondleidster nieuwe stijl opstaat, hoe een outsource ondernemer arbeidskrachten over de hele wereld inzet en hoe Nederlandse it-ers hier zo hun twijfels bij hebben. Inspiratiebron voor deze aflevering is het boek ‘De Aarde is Plat’ (november 2005) van Thomas Friedman. In dit boek deelt Friedman de wereldbevolking in twee groepen in: de touchables en de untouchables. De groep die geraakt gaat worden door de globalisering (de touchables) en de concurrentie op de arbeidsmarkt moet aangaan met miljoenen mensen van andere continenten wordt steeds groter, aldus Friedman. Alleen de zeer gespecialiseerde werknemers vallen buiten de invloedsfeer van de globalisering, zij zijn de untouchables.
Sargasso’s Vliegende Hollander geeft u een exclusieve sneak preview van de documentaire van aankomende zondag door o.a. de hoofdpersonen die alle vier hun eigen koers varen in een globaliserende wereld te categoriseren volgens het inmiddels bekende kwadranten-systeem. Op de y-as staan Mondialisering vs. Regionalisering op de x-as staan Efficiëntie vs. Solidariteit. In samenspraak met de Tegenlicht redactie hebben we besloten dat deze as ook gelezen kan worden als Privaat vs. Publiek.
Mei Li Vos (35) – ziet zichzelf als touchable want ze is van mening dat ze gemakkelijk vervangen kan worden. Toch is ze volgens de Vliegende Hollander al redelijk uniek want ze heeft onlangs een Alternatief Voor de Vakbond (AVV) opgericht. Een organisatie die opkomt voor de freelancers, flexwerkers, mensen die door de aard van hun werk niet in staat zijn een pensioen op te bouwen. Ze zet zich af tegen de generatie “witte oude mannen” die het gerechtvaardigd vindt om op kosten van de jonge generatie met pre-pensioen te gaan. Ze constateert dat de globalisering het karakter van onze arbeidsovereenkomsten sterk beïnvloedt. Voor de huidige generatie is het niet langer meer mogelijk om 30 jaar lang bij dezelfde baas een goed pensioen op te bouwen. Mei Li Vos keert zich af van onvoorwaardelijke solidariteit, zit qua doelgroep belangenbehartiging eerder in de private dan de publieke hoek. Ze ziet in de globalisering toch vooral een bedreiging, maar heeft tegelijkertijd de frisheid van geest om hier open mee om te gaan. Voor de twee vrouwelijke hoofdrolspelers uit ‘De Flexmens’ blijkt het kwadranten systeem een Procrustus-bed, maar uiteindelijk delen we Mei Li dan toch maar in bij ‘Veilige Regio’.
Femke Halsema (39) - ziet zichzelf als untouchable, dit heeft alles te maken met haar huidige rol in de Nederlandse politiek en ook de Vliegende Hollander denkt dat de globalisering Femke niet zomaar zal vervangen door een Indiër die Groen Links vanuit een call center in Bombay gaat aansturen. In de documentaire krijgt u unieke beelden te zien van Femke in de JOVD-soos die gehuldigd wordt als ‘Liberaal van het Jaar’, haar lichaamstaal verraadt een stevige dosis ongemakkelijkheid met het aanvaarden deze titel uit handen van brallende bierkinnen (kijktip!). Verder in de documentaire bespreekt ze de gevolgen van de internet-revolutie en de globalisering voor mensen in Europa maar ook in ontwikkelingslanden. Haar dilemma was/is duidelijk dat je door de globalisering “de mensen geen zekerheid meer kan bieden”. Duidelijk wordt ook dat ze zich niet afkeert van mondialisering al was het alleen maar omdat ze staat voor een rechtvaardige wereld voor iedereen. Femke Halsema zetten we daarom bij ‘Mondiale Solidariteit’.
Hugo Keizer (42) - ziet zichzelf als untouchable omdat hij altijd creatief blijft inspelen op veranderingen en in beweging blijft. Toch vindt de Vliegende Hollander dat Hugo nog maar net aan het (nood)lot van de touchable is ontstnapt. Hugo kwam als hoger opgeleid it-er namelijk opeens tussen de Indiërs te werken. Het invliegen van goedkope krachten uit India was voor zijn werkgever een kostenbesparing en bovendien zijn Indiërs eerder bereid zichzelf aan te passen aan de wensen van de werkgever en leren bijvoorbeeld vlot een nieuwe programmeertaal erbij. Maar Hugo werd het zat om in een wezenloze geinternationaliseerde omgeving te werken. Bij zakelijke conflicten trok Hugo aan het kortste eind omdat engels niet zijn moederstaal is en hij dus altijd een achterstand had op de Indiërs. De Indiërs keken in hun vrije tijd niet naar Ajax-Feijenoord en vierden geen Sinterklaas. Zodoende beperkten de koffiekamer-gesprekken zich noodgedwongen tot CNN-onderwerpen. De hele dag over Bush praten en nooit over Balkenende of Seedorf brak Hugo op en hij zei de sterk globaliserende it-sector vaarwel. Met zijn rug naar de mondialisering en meer aandacht voor solidariteit en publieke zaken ipv van efficiëntie delen we Hugo in bij ‘Zorgzame Regio’.
Jeroen Tas (46) - is untouchable, zeven jaar geleden richtte hij het bedrijf Mphasis op en inmiddels is hij een door en door geinternationaliseerde outsourcing-ondernemer. Jeroen is iemand die al die legioenen touchables als pionnen over het mondiale schaakbord schuift. Samen met zijn Indiase compagnon levert hij Aziatische it-ers aan Westerse bedrijven, zet hij call centers op voor allerlei backoffice werk en stelt hij teams van Indiase artsen samen die vanuit India op afroep via het internet röntgenfoto’s analyseren afkomstig uit Westerse ziekenhuizen. Zijn naaste leidinggevende collega’s hebben stevige meningen over welke landen voorop lopen en welke hopeloos ouderwets zijn. “Wie een it-er in Nederland wil plaatsen is zes maanden bezig en dan is het project alweer afgelopen”. Nederland en Europa zijn te beschermend tegenover hun werknemers maar zullen op den duur de lasten van hun sociale zekerheid niet meer kunnen betalen, aldus deze succesvolle outsourcing-ondernemers. De Indiase compagnon van Jeroen kent tenminste één Nederlands woord: “overspannen”, Nederlanders worden altijd maar weer overspannen… Jeroen wordt niet overspannen, hij heeft permanent vier chat-schermpjes openstaan, telefoneert en checkt zijn email tegelijkertijd. Voor het weekend vliegt hij vanuit Phoenix terug naar Nederland, maar moet dan maandag alweer in Londen zijn. Jeroen is duidelijk eengeworden met de koers “Mondiale Markt”.
Op het einde van de ‘De Flexmens’ zoekt de documentairemaakster Marije Meerman (38) antwoord op de vraag wat háár rol zou kunnen zijn in de geglobaliseerde economie en ze solliciteert bij Mphasis. Wat voor talenten heb je nodig om succesvol mee te komen in de Mondiale Markt? En vooral welke offers ben je bereid te leveren, denk aan: intercontinentale mobiliteit, werken op onregelmatige (gure) uren. En vergeet het FNV-basisrecht van zes uur thuis met groenten/aardappelen/vlees… nee dat wordt elf uur ’savonds even snel een schaaltje cornflakes, als je geluk hebt. Het oude beschermde arbeidsmodel dat nog vurig wordt verdedigd door de oude generatie is eigenlijk al opgedoekt, alleen de “witte oude mannen” hebben nog de privileges en de pre-pensioenen. Maar voor de generatie dertigers van nu is het perspectief totaal anders: opgegroeid in een verzorgingsstaat die -als zij hem eenmaal nodig hebben- er niet meer is. Zijn wij Europeanen de Oostduitsers van morgen: onvoorbereid op wat gaat komen? Marije Meerman is na haar sollicitatie in ieder geval een desillusie rijker.
Kijken dus: ‘De Flexmens’ – VPRO Tegenlicht
Zondag 22 januari 2006, 22:20 Net 3
Hier alvast een exclusief fragment van ‘De Flexmens’, Mei Li Vos beschrijft hoe zij tegen de grote FNV-CNV demonstratie op het Museumplein aankeek, klik hier. (Realplayer)
Zie ook:
▪ Het Nieuwe Boek van Thomas Friedman
Nova TV, 15 december 2005 Nova TV, ± 6 min

