Privacy als antiquiteit
Zo langzamerhand beginnen de veel bezongen “westerse waarden” een nare bijsmaak te krijgen. Verkeersgegevens moeten bewaard gaan worden, ook al kunnen de noodzakelijke gegevens met de huidige regelgeving al opgevraagd worden. De AIVD heeft echter bedacht dat ze aan data-mining willen gaan doen, zodat je verdacht kunt zijn voor je zelf ook maar ooit gedacht hebt aan het bedrijven van enige vorm van criminaliteit.
Politici en justitiebobo’s maken handig gebruik van de dreiging van terrorisme om die maatregelen erdoor te drukken. Zoals Tony Blair het uitdrukte bij een aantal vergaande voorstellen: “We moeten juist nu een eenheid vormen tegen het terrorisme.” Door alle voorstellen aan het terrorisme te koppelen, maakt hij het lastig om er kritisch over te zijn. Stiekem lijkt dat eigenlijk verdomd veel op het “Je bent voor ons of je bent tegen ons” van George Bush.
CDA, PvdA en VVD doen enthousiast mee. Per slot van rekening is het nu het moment om je te profileren als crimefighter. Dus komen de heren woordvoerders Van Haersma Buma (CDA), Van Heemst (PvdA) en Weekers (VVD) met het voorstel bij ernstige misdrijven van grote groepen mensen DNA af te nemen, waarbij anders dan tot nu toe gebruikelijk niet de mogelijkheid bestaat te weigeren.
Ze hebben hun argumenten al klaar waarom we het eigenlijk helemáál niet erg zouden moeten vinden. VVD’er Weekers spreekt sussend van afgebakende groepen. Dat zegt natuurlijk verdomd weinig. “Alle inwoners van Amsterdam” is ook een helder afgebakende groep. En jawel, meneer Weekers definieert het vervolgens als “Alle mensen die in de buurt waren of op de een of andere manier bekend zijn met het slachtoffer.” Dat is een definitie waarmee je wel heel makkelijk honderden mensen in zo’n onderzoek kunt betrekken. Alle mensen die wel eens in de stamkroeg van het slachtoffer komen? Al het personeel en alle klanten van de vaste supermarkt? Alle familie, schoonfamilie, vrienden, vage kennissen? Kortom, met zo’n definitie krijg je binnen de kortste keren een lekkere voorraad aan DNA-gegevens.
Nee hoor, zo bagatelliseert Van Heemst het vervolgens. PvdA en CDA willen de gegevens na het onderzoek laten vernietigen. Maar als personeel en bezoekers van een drukbezochte kroeg in Amsterdam na de zesde keer in twee maanden niet alwéér willen meewerken aan een DNA-onderzoek, zullen ongetwijfeld die regels “versoepeld” worden om “de samenleving niet onnodig te belasten”. En zo gaan we vrolijk op weg naar een databank met het DNA van 16 miljoen inwoners van Nederland.
Dat er sprake is van een grove inbreuk op de privacy wil van Heemst niet horen, want DNA gebeurt met een wattenstaafje in de wang. “Dat vind ik minder vergaand dan een bloedproef bij een alcoholcontrole.” Hij meldt heel subtiel niet dat je dan al verdacht wordt van een overtreding, namelijk door de uitslag van de blaastest, en dat je dan bovendien nóg kunt weigeren.
Het is weer een typisch staaltje van waan-van-de-dag-politiek, na het oplossen van een vier jaar oude moord, die gepleegd bleek door iemand die in eerste instantie een DNA-test had geweigerd. Dat een andere verdachte een tijd vast zat en de opsporing zich wellicht door tunnelvisie alleen op die verdachte concentreerde, dat is blijkbaar een bijzaak. Nee, hadden we dat DNA maar gehad, dan hadden we het meteen kunnen oplossen.
Wat ze daarbij vergeten is dat ze blijkbaar het oplossen van ernstige misdrijven weer aan alleen een DNA-test gaan ophangen, alsof dat het wondermiddel is om elk misdrijf in drie dagen opgelost te krijgen. Kunt u zich de Twee van Putten nog herinneren? Die hebben jaren ten onrechte vastgezeten. En waarom? Vanwege onbetrouwbaar DNA-”bewijsmateriaal”.
En zo krijgen we steeds meer grote systemen, met zoveel gegevens dat er wel vals-positieven uit móeten rollen. Dat de gegevens niets waard zijn wanneer ze onjuist worden verzameld of slecht worden geïnterpreteerd, dat laten we buiten beschouwing. In onze westerse samenleving zijn er immers zoveel waarborgen om zulke fouten eruit te halen dat dat best ondervangen wordt.
Tuurlijk. Dat dachten de Twee van Putten ook…
