Akkoord en het volstrekt oneens

Ik heb goed nieuws voor u: dit kabinet gaat niet de volledige vier jaar uitzitten.

Dat is niet alleen wishful thinking. Je ziet het aan de manier waarop nu besluiten worden genomen. Niet zozeer dat het besluiten zijn die geen draagvlak in de samenleving hebben, want dit kabinet meent al vanaf het begin de wijsheid in pacht te hebben en zal hooguit toegeven “het niet goed genoeg uitgelegd te hebben”. Met andere woorden “we hebben wel gelijk, de mensen zijn alleen nog wat dommer dan we al dachten”.

Het gaat vooral om de besluitvorming in het kabinet zelf. Ministers en staatssecretarissen zijn vooral bezig om hun eigen projectjes er zo snel mogelijk doorgedrukt te krijgen, waarbij de vorm en uitwerking van minder belang zijn dan de vraag óf er een akkoord bereikt wordt. Van overeenstemming is al geen sprake meer, er wordt zoveel mogelijk geschoven om allerlei individuele wensen een plaats te geven in het onderhandelingsresultaat, ongeacht de uitwerking van het resultaat.

Het opvallendste voorbeeld is de WAO-“hervorming” van minister De Geus. Iedereen – met uitzondering van De Geus zelf – was het er over eens dat er geen slechter alternatief was dan de hybride vorm, waarbij zowel UWV als verzekeraars de uitvoering van de WAO zouden verzorgen. D66 en CDA wilden graag alles overhevelen naar de verzekeraars, de VVD wilde de bijbehorende premieverhoging niet voor zijn rekening nemen en wat was het gevolg? Het hybride stelsel gaat per 1 januari 2007 ingevoerd worden. Domweg door de wensen naast elkaar te leggen uitkomen op het ene voorstel wat niemand zag zitten en dan jezelf op de borst kloppen dat je een hervorming tot stand brengt. Althans, naar buiten toe. In de praktijk weten ook D66, CDA én VVD dat het een wangedrocht is. De onderhandelingen met de verzekeraars over de tarieven moeten nog beginnen en De Geus heeft alvast beloofd de geheide premieverhoging te compenseren. In feite is dit niet anders dan een akkoord op hoofdlijnen, waarbij de praktische uitwerking nog wel eens voor vuurwerk in de coalitie zou kunnen zorgen. Tegen de tijd dat de verhoging van de WAO-premies in het zicht komt zal de VVD wederom in het geweer moeten komen. Door dit akkoord is de praktische uitwerking een jaar opgeschoven, waarbij de hervorming in kwestie nog wel eens weinig meer dan een intentieverklaring zou kunnen blijken.

Medy van der Laan mag de NPS opheffen, vooral omdat VVD en CDA dat wilden. Het was de bedoeling de baasjescultuur in Hilversum aan te pakken, maar in de praktijk wordt doodleuk de verzuiling weer als ideaalvorm ingevoerd. Opinie hoort voortaan immers bij de omroepen met leden en die moeten zich bovendien weer naar hun zuiltje gaan profileren. Dacht u dat D66 hier blij mee was? Bert Bakker en Laurens-Jan Brinkhorst misschien wel, maar die halen met enige regelmaat de VVD rechts in. Je kunt echter moeilijk beweren dat de D66-visie terug te vinden is in een akkoord waarbij er voortaan weer socialistische actualiteiten, liberale actualiteiten en christelijke actualiteiten bestaan. Het is echter wel Medy van der Laan die het mag gaan verdedigen en het is D66 dat de electorale klappen oploopt van dit akkoord. Maar ja, toen D66 de bestuurlijke vernieuwing plots geen kroonjuweel meer noemde kwam de mediapolitiek plots als nieuw kroonjuweel tevoorschijn. Je kunt moeilijk een paar maanden later toegeven dat je ook dat kroonjuweel uit je klauwen hebt laten vallen.

Ook de kersverse D66-minister Pechtold wordt als een kleuter aan de kant gezet nu hij met voorstellen komt voor hervorming van het kiesstelsel. Met name het CDA herinnert hem er fijntjes aan dat in het Paasakkoord is gesproken van een onderzoek, waarbij moest worden gezocht naar draagvlak voor hervormingen. Wat iedereen wist – behalve blijkbaar Pechtold – was dat die formulering het CDA de kans zou geven elke hervorming tegen te houden en dat de formulering hooguit bedoeld was om nog even de schijn op te houden dat er daadwerkelijk iets zou veranderen. Dat Pechtold nu voorstellen indient was nooit de bedoeling. Door “het draagvlak” nog even in herinnering te brengen heeft Verhagen Pechtold hardhandig zijn plaats gewezen.

Het patroon is duidelijk: bij elk voorstel worden één of meer partijen min of meer geschoffeerd door anderen in de coalitie maar wordt er uiteindelijk een akkoord gesloten om vooral maar niet toe te hoeven geven dat er geen overeenstemming is. Elk akkoord bevat daardoor belangrijke punten waar een of meer partijen buitengewoon ongelukkig mee zijn. Dat kan een tijdje goed gaan, maar er wordt een fikse portie wantrouwen gekweekt die de sfeer tussen de coalitiepartijen stevig zal verzieken. De eerste jaren van dit kabinet was er een sfeer te bespeuren die je als saamhorigheid zou kunnen omschrijven, maar zo langzamerhand zijn deze partijen tot elkaar veroordeeld. Nu de beloofde goede jaren uitblijven (“het zoet na het zuur”) en Nederland ook verhoudingsgewijs economisch alleen maar achteruit kachelt beginnen vooral VVD en D66 zich ernstig zorgen te maken hoe ze dit beleid bij volgende verkiezingen nog kunnen verkopen.

De arrogantie die vooral Maxime Verhagen tentoonspreidt zal daarbij ook niet helpen. Hij probeert niet eens meer te verhullen dat het CDA het voor het zeggen meent te hebben in deze coalitie. Tel daarbij op de brekebenerige leiding van Balkendende en de tweestrijd tussen Van Aartsen en Zalm en ik durf de voorspelling wel aan dat dit kabinet de eindstreep niet haalt.

  1. 1

    Eén probleem: hoe slechter de regering het doet, hoe dramatischer de verwachte verkiezingsuitslag voor alle coalitiepartijen.
    De ellende uitzitten en wachten op het veelgenoemde en geroemde “oogstjaar” is voor hen nu belangrijker dan ooit.

  2. 2

    Tot het moment dat ze daar niet meer in geloven, Blokje. En dan moeten ze als de sodemieter “een Zalmpje doen”: zo snel mogelijk en zo veel mogelijk afstand tussen jezelf en het kabinet scheppen…

  3. 3

    Inderdaad Blokje. Tel daar nog eens bij op dat geen partij “de stop eruit wil trekken” want dat leidt gewoonlijk ook tot stemverlies en je hebt een kabinet dat veroordeeld is het uit te zingen zo lang als maar mogelijk is (het liefst zouden ze verkiezingen nog uitstellen).
    De dupe zijn wij die inderdaad de gekste zaken door de strot geduwd krijgen.

    De enige oplossing zou kunnen bestaan uit 2e-kamerleden (van de regeringsfracties) die de narrigheid van de situatie inzien en ruggegraad genoeg hebben om een keer niet met het kabinet mee te stemmen.

  4. 4

    Ik zou dit stuk onder het kopje “linkse actualiteiten” willen wegzetten.. veel gekleurde interpretatie en veel wishful thinking

  5. 5

    Wat vertel je me nu Sickbock? Wordt er op weblogs gekleurd gepubliceerd?! Hoe belachelijk! Geef me dan maar de neutrale media zoals de aankomende EO, VARA en KRO nieuwsrubrieken die de NPS programmatuur gaan vervangen. Die zijn tenminste zeker objectief!

  6. 6

    Zijn dit alweer de profetische woorden van het kaliber dat we tijdens de Amerikaanse verkiezingscampagne’s hier ook al eens konden lezen? In glazen bollen kijken kan de “Sargasso redactie” beter overlaten aan bevoegde glazenbolkijkers.

  7. 7

    een tijdje was dit de NPS van de weblogs maar dat is wel voorbij inderdaad..

    Door die politiek “branding” hier zakt het niveau steeds verder weg..

    Binnen een jaar gaan alle “links betrokkenen” hier zonder tegengeluiden obligaat met elkaar in discussie over punten en komma’s.. einde sargasso.. jammer hoor

  8. 8

    Dit is het meest succesvolle kabinet ooit. Ze hebben netjes hun beloftes waargemaakt. In het strategisch akkoord, eerst gesloten met de LPF, daarna inzet van de verkiezingen, stonden alle maatregelen opgesomd. Alleen het afschaffen van de OZB nog. Dat komt volgend jaar. De afspraak over de compensatie van de ziekenfondspremie zullen ze niet waarmaken. Daar was 2,5 miljard voor uitgetrokken (wat toen al als te weinig werd beoordeeld), dat wordt nu 1,5 miljard. Een smetje.

    Als mensen gaan klagen komt er een radiospotje. Daarin is Jan Marijnissen te horen: Je hebt het strategisch akkoord niet gelezen, dan kan je toch niet voor stemmen?

  9. 9

    Sikbock: dat dit een gekleurde interpretatie is geef ik zelf al aan, dus wat is daar het probleem? Bovendien is dit een column, waar m.i. een stellingname in thuishoort. Dat er ook met die gekleurde interpretatie een aantal feiten liggen die niet wijzen op een hechte coalitie schuif je nu wel heel makkelijk aan de kant.

    ALO: het meest succesvolle kabinet ooit zijn ze alleen als je sec kijkt naar de vraag óf er akkoorden over hervormingen zijn afgesloten. Kijk je naar de inhoud, zoals bij de WAO-plannen, dan blijkt de hervorming een reus op lemen voeten waar ten eerste op een aantal cruciale punten nog geen duidelijke afspraken zijn en ten tweede een akkoord gesloten is waar de coalitiepartijen zich verbonden hebben aan een stelsel waarvan ze vooraf al hadden gezegd dat het onwerkbaar en dus slecht was. Dat ze om het akkoord te bewieroken plots van standpunt veranderen betekent nog niet dan het ook plots een werkbaar plan geworden is…

  10. 10

    @Eric
    Het was cynisch bedoeld hoor.

    Ik kan ook niet wachten tot dit kabinet valt. Ik ben bang dat wij daar voor de straat op moeten. Surinamers hebben vanavond het goede voorbeeld gegeven door Verdonk naar huis te sturen.

  11. 13

    @ Eric: ik heb geen zin om op je column in te gaan omdat er te weinig feiten instaan.. Ik vind het een nogal gekleurd geheel dat bol staat van je eigen interpretaties. Of sta je op bijzonder goede voet met de leden van het kabinet en vertrouwen die je hun geheimpjes toe? Kun je ( behalve misschien dan de opiniepagina van de volkskrant een bron noemen die je verhaal kan staven?

    Ik “verwijt” je trouwens niet dat je gemakkelijk oordelen velt, maar dat je een “opiniekasteel” bouwt op drijfzand. Roeren in dikke soep dus wat mij betreft.

  12. 14

    Sikbock: je hoeft geen microfoons bij het kabinetsberaad te hebben om te zien dat er een aantal akkoorden zijn gesloten waar eigenlijk niemand op zat te wachten. Da’s een kwestie van het nieuws volgen en vooral onthouden wat er in de aanloop naar die akkoorden zoal aan argumenten is gewisseld. Als je gelooft dat het CDA met het Paasakkoord de bestuurlijke vernieuwing wilde *redden* dan ben je wel grenzeloos naïef….

  13. 15

    Sorry Eric, ik begrijp wel hoe je tot je mening bent gekomen maar ik vind toch dat je teveel in je eigen achtertuin aan het spitten bent..

  14. 16

    Misschien heeft Sikbock interesse om ombudsman van Sargasso te worden. Kan-ie de kwaliteit bewaken en voorkomen dat de linkse kerk hier dogmatisch wordt…

  15. 17

    Is dit alles nu een eigenschap van de huidige coalitie of van de politiek in het algemeen ? Ik bedoel zou een andere coalitie het beter doen ? Of zou die hetzelfde doen maar meer draagvlak hebben ? Ik weet het niet.

  16. 19

    @ALO #10: Die Surinamers waren ontzettend dom. Als ze een ècht protest hadden willen laten horen, hadden ze hun eigen burgemeester Cohen moeten wegfluiten: dat is de ontwerper van het asielbeleid dat Verdonk uitvoert tenslotte.

  17. 20

    Dit kabinet blijft gewoon lekker zitten, daar doen ze al die moeite voor. In de hoop dat over twee jaar de vruchten torenhoog van de bomen flikkeren en zij plots zielsgelukkig zijn met Balkenende II, smekend om Balkenende III. het is niet eens meer een verborgen agenda, hier en daar wordt het simpelweg uitgesproken. En dan..dan begrijpen we het ineens wel (yeah RIGHT).

    Maar zelfs al zou het kabinet vallen schieten we er niets meer mee op. Den burger maakte zich pas druk toen het er nu even doorgejast werd maar de voorstellen zijn al tijden bekend. En nu is het meeste wel beslist ende besloten, dat zal niet even worden teruggedraaid bij een nieuw kabinet. Jammer maar helaas en meer zuur dan we maar hadden kunnen vermoeden :(

  18. 21

    Dit kabinet bedenkt het ene slechte plan na het andere. De intentie is vermoedelijk wel goed, maar wie heeft nog het vertrouwen dat de uitvoering ook goed zal zijn? Dat het niet een hoop geld gaat kosten of dat er niet een aantal ongewenste bijeffecten aan zit.

    Dit kabinet heeft de kans gehad om op verantwoorde wijze in te grijpen, want mensen snappen best wel dat de begroting op orde moet en dat er aan bepaalde zaken eens wat moet worden gedaan. Alleen voert BII een beleid dat mensen handenvol geld kost, knabbelt aan organisaties en structueren die voor sociale cohesie zorgen en geeft niemand het gevoel dat er goed over is nagedacht.

    Overigens, Sickbock: voel jij er niets voor om eens een column te schrijven op Sargasso?

  19. 23

    @TheRule
    Ik denk dat het protest tegen Verdonk, en dat niet alleen bij mensen die de slavernij wensen te herdenken, voornamelijk gaat om de 26000 van voor het beleid van Cohen. Ik herhaal me zelf: direct na de formatie was er de politieke ruimte om het te regelen en dat Verdonk dat heeft nagelaten is een politioeke blunder van formaat.

    @Sikbock
    Eric heeft een nette politieke analyse gegeven. Dit kabinet loopt op de laatste benen. De peiling van gisteren geeft dit aan. Van Leers is begonnen aan het geliefde Haagse spelletje: het zagen van stoelpoten. Jouw opmerking dat het gedreven is door wishfull thinking lees ik maar als wishfull thinking.

  20. 25

    Q: ik denk dat we na de volgende verkiezingen de lastigste kabinetsonderhandelingen sinds lang tegemoet gaan – of een kabinet krijgen dat maar kort te gaan heeft. Bos wil bij voorbaat niet regeren met de SP, het CDA wordt geleid door een stel socialistenhaters… Het zal een hele kunst worden om een werkbare meerderheid te vinden.

  21. 26

    Tenzij de Rijksoverheid zich nog even vlug voor de kamerverkiezingen bevrijd van zijn eigen navelstreng, zeg maar van het juk van de politieke democratie en samen met het Koninklijk Huis als beursgenoteerde multinational laat registreren. Dan gaan verkiezingen gelukkig echt nergens meer over, behalve een vrolijk glasheffen onder plutocraten en kunnen we nederland met zijn gebrekkig oorlogsverleden eindelijk goed bewapenen en er eens ouderwets tegenaan gaan kletsen. Huurmoord, corruptie, vrijhandel in kinderen, vrouwen, schatplundering, heerlijk , die middeleeuwen. Dat de sterkste generaal maar nederlands mag spreken en veel kinderen ( zonen uiteraard) zal verwekken bij veel vrouwen die de dynastieke lijn met eer zal verder dragen. Ik denk dat ik me laat omscholen tot begrafenisondernemer en grafdelvers ga opleiden. Kunnen zij als vuilnisruimers een schone taak vervullen. Wat zal er mooie bouwgrond ontstaan als we verpleeghuizen, bejaardenflats en AZC’s hebben weggevaagd.

  22. 27

    @ALO: wat maakt dat je denkt dat men nu wel naar de peilingen zal kijken? Die peilingen zijn al veel langer zo beroerd als een hond. Zeventig procent van de VVD heeft geen vertrouwen in dit kabinet. Negenzestig procent van de CDA-aanhang wenst Balkenende niet aan de koffietafel te hebben. Toch blijven de fracties zich aan elkaar vastklampen, ook de Tweede Kamer leden.

    Sterker, menig adviesorgaan heeft zich negatief uitgesproken tegen tal van toch doorgedrukte beleidslijnen. Het CBS verklaarde een maand terug dat de economie zo blijft achterlopen door de bezuinigingsdrift van dit kabinet. Van een aantal wetgevingen is nu al bekend hoeveel meer het gaat kosten. En toch stoomt men door. Wat is er nu ineens anders?

  23. 28

    En nu maar hopen dat de woningbouw uit het slop komt sinds de woningbouwverenigingen dat niet meer mogen doen.

    Het kabinet had met het grote verschil in bouwwaarde en marktwaarde en de lage kapitaalsrente de kans om huur- en koopwoningen te laten bouwen die hun eigen geld op zouden brengen en in een enorme behoefte zouden voorzien maar er kwam helemaal niets van de grond in de kabinetten Balkenende-I en -II.