Afschrijvingen | 1000 miljard is een illusie

Vandaag wordt er in Brussel vergaderd over fiscale fraude en belastingontwijking. Langzaamaan dringt het door tot ons collectieve bewustzijn dat er iets goed fout zit. Europese regeringsleiders wordt een vette worst voorgehouden: Europese landen zouden jaarlijks 1000 miljard euro aan extra belastinginkomsten kunnen binnenhalen. 1000 miljard. Dat is twee keer het totaal aan Europese begrotingstekorten, meer dan twee keer het totaal aan leningen dat wordt verstrekt in het kader van de eurocrisis, dat is de hele Europese begroting voor de komende zeven jaar, dat is gratis gezondheidszorg in heel Europa, enzovoorts. Maar ik vraag me af of we ons niet rijk rekenen. Waar komt dat bedrag van die 1000 miljard precies vandaan en ligt dat zomaar voor het oprapen?

Geen misverstand: belastingontwijking door grote bedrijven is niet te rechtvaardigen. Het is immoreel omdat bedrijven niet betalen voor de publieke diensten waar ze net als iedereen gebruik van maken. Het is immoreel en inefficiënt omdat arme en noodlijdende landen miljarden aan publiek geld mislopen, waarvan een deel – oh, ironie – weer door ons als ontwikkelingshulp en leningen aan die landen wordt aangeboden. Je kijkt toch met andere ogen naar de eurocrisis als je ziet dat meer dan de helft van de multinationals uit Italië, Griekenland, Spanje en Portugal een brievenbus-bv in Nederland heeft. Zelf vind ik het overigens ook van de gekken dat zoveel knappe koppen zich bezighouden met fiscaal geknutsel. Nederland schijnt het enige land te zijn waar studenten als afstudeerrichting fiscaal recht of fiscale economie kunnen kiezen –  een veelzeggend feitje.

Maar als we het rapport ‘Closing the European Tax Gap’ waar iedereen uit lijkt te citeren er erop naslaan, blijkt dat die 1000 miljard waar Europa naast grijpt voor het grootste gedeelte bestaat uit gederfde belasting uit de schaduweconomie. De Europese schaduweconomie is ongeveer 20 procent van het Europese inkomen waard, en als de fiscus daar grip op zou krijgen zou dat 850 miljard euro kunnen opleveren. Maar die 850 miljard gaat natuurlijk nooit volledig worden verzilverd. Veel schaduwactiviteiten zullen simpelweg ophouden te bestaan, omdat ze simpelweg niet rendabel zijn als ze belast worden.

Neem Italië, het land dat jaarlijks 180 miljard euro zou mislopen. Veel ondernemers kunnen alleen overleven door de belasting te ontduiken, voor veel ‘zwarte’ of ‘grijze’ werknemers in de horeca of bouw zal er geen ‘witte’ baan zijn, dus ook geen belastingafdracht. De Italiaanse schaduweconomie is in crisistijd ook een sociaal vangnet waar ook de onderkant van de samenleving van profiteert. ‘Er zijn miljoenen Italianen die alleen dankzij zwart of grijs werk het einde van de maand weten te halen,’ zegt een onderzoeker in een reportage van de Volkskrant (11 mei jl.). Dus een groot deel van de ‘1000 miljard’ is ook helemaal geen herverdeling van arm naar rijk. En trouwens: wat kost het wel niet aan extra adminstratie om die schaduweconomie aan het licht te brengen?

Ook van overige 150 miljard euro die Europese overheden door de neus wordt geboord door die vermaledijde belastingontwijking – door onder meer brievenbus-constructies – vraag ik me af wat er reëel gezien kan worden verhaald. Hoeveel bedrijven zullen niet hun opeens belaste activiteiten elders onderbrengen of misschien simpelweg staken?

Er zullen vandaag ongetwijfeld stappen worden gezet, maar het sluiten van de volledige Europese ‘tax gap’ lijkt me een illusie.

  1. 1

    ‘Hoeveel bedrijven zullen niet hun opeens belaste activiteiten elders onderbrengen of misschien simpelweg staken?’

    De natte droom van Ayn Rand?

  2. 2

    Een bedrijf verwijten dat deze (op een legale manier) zo min mogelijk belasting betaald is zoiets als een advocaat verwijten dat deze een moordenaar op vormfouten vrij krijgt.

    Voor verwijten dien je alleen bij overheden te zijn. Ieder zo zijn taak.

  3. 5

    @2.

    Wel erg naïef. Wie denk je dat indirect bij de overheid de baas is? Hoe staat het met handhaving? Wie worden gepaaid?

    Inderdaad het bedrijfsleven. Met haar vrienden in de politiek, die geen enkel belang hebben om haar dure vrienden te treffen.

    Kijk maar naar de controle van de belastingdiensten bij bedrijven. Telkens blijkt uit onderzoeken dat het niets uitmaakt. Er wordt domweg geen prioriteit aan gegeven.

    De overheid de schuld geven is zoiets als een demente oudere dame verantwoordelijk stellen voor de curatoren die haar geld uitgeven.

    @3.

    De wet zal niet veranderd worden ten gunste van de overheid, belastingdienst in dit geval, ten opzichte van het bedrijfsleven. Anders beginnen de grote jongens weer te dreigen met minder investeringen, verplaatsen hoofdkantoren en minder banen creëeren.

    ——–

    Grappig dat mensen nog geloven in democratie waar het volk (indirect) beslist en het bedrijfsleven het initiatief geeft aan de overheid en haar regels netjes opvolgt.

    Nee, de wetten zijn zo gemaakt dat het bedrijfsleven alle ruimte krijgt, daar hebben ze hard voor gelobby-t en menig politicus voor ingezet.

  4. 6

    De schaduweconomie of informele economie bestaat voor 2/3 uit werkzaamheden die niet voor de belasting aangegeven worden (veelal bouw, landbouw en huishoudelijke diensten) en voor ca 1/3 uit zakentransacties die veelal op kasbasis buiten de boeken gehouden worden (veelal kleine zelfstandigen, bars, taxi’s e.d.). De geschatte omvang binnen Europa is ca € 2,14 biljoen.
    http://www.visaeurope.com/en/newsroom/news/articles/2013/idoc.ashx?docid=6c1cf1fd-0b40-4d36-a594-997f05284281&version=-1

    Als we het percentage schaduweconomie van Zwitserland als norm nemen, valt er toch in de belangrijkste landen van de EU (exclusief Oost-Europa) ca. 300 mld. euro aan extra belastingen te innen. Voor Nederland is dat zo’n 4,8 mld. euro, dan kun je toch mooi een bezuinigingsronde overslaan.
    http://tinyurl.com/oj5uqqu

    Als Weekers wèl naar zijn ambtenaren zou luisteren is van die 4,8 mld. zo 4 mld. binnen te halen:
    http://www.abvakabofnv.nl/cao's/Alle-Cao's/rijk/wat-zou-jij-doen-met-157-miljoen/rapport-belastingdienst-miljarden-voor-het-oprapen/

  5. 7

    Ik vraag mij af of het überhaupt mogelijk is om regels te bedenken die multinationals dwingt in een bepaald land de belasting te betalen. Iemand daar een idee voor, misschien de auteur?

  6. 8

    Bedrijven durft de overheid niet echt aan te pakken. De uitkeringsgerechtigden daarentegen zijn met de nieuwe Fraudewet bij vermoeden al schuldig, en de bewijslast is omgekeerd dus ze moeten bewijzen dat ze ze zich niet schuldig maken aan fraude. Zo kennen we de VVD en haar kornuiten weer – in Eerste Kamer stemde PvdA en GL ook mee.

  7. 11

    http://www.artsennet.nl/Nieuws/Op-tv/Uitzending/132437/Hoogleraar-fraudebestrijding-zorgverzekeraars-te-slap.htm

    De hoogleraar stelt dat de verzekeraars geen belang hebben om de fraude tegen te gaan, want het vloeit toch wel weer terug in hun eigen kas.

    Dit voorbeeld van de zorgverzekeraars zal niet het enige zijn in Nederland waar kwalijke zaken gebeuren. Maar ja, we geloven nog steeds in de blauwe ogen van de bestuurders. Alles wordt goed gepraat, ook weer door een oud-politicus, in deze Rogier van Boxtel.

    En dan hebben we Eelco Brinkman (straks Maxime mag hem opvolgen) van Bouw Nederland en andere commisariaten nog niet gehad, altijd eerlijk. Zalm bij zijn carrièrre in het bankwezen. Enz enz enz. Allemaal integere hardwerkende lui. Nee. Echt niets mis mee.

    En dit is nog beperkt in Nederland. Internationaal alles nog minder transparant, meer mist.

  8. 12

    @9:

    Bookie, Gladiool bedoelde dat Rand die droom decennia geleden had kunnen hebben. Niet zoals jij het opvat. Beetje beter nadenken! Je kan het!

  9. 16

    Maar die 850 miljard gaat natuurlijk nooit volledig worden verzilverd. Veel schaduwactiviteiten zullen simpelweg ophouden te bestaan, omdat ze simpelweg niet rendabel zijn als ze belast worden.

    Kan je in principe over elke belasting zeggen. Het is vaak ook de keuze niet of je belast maar wat je belast. En dan is het efficienter om niet-belaste schaduweconomische activiteiten te belasten dan om bvb de loonbelasting te verhogen. Hetzelfde geldt voor de multinationals: de negatieve prikkel die van een belasting uitgaat is proportioneel* aan de huidige hoogte van de belasting.

    *eigenlijk is het verband eerder kwadratisch maar goed

  10. 17

    Mannetjes als Hollande en Barroso proberen een bliksemafleider te vinden voor hun falen.
    Wat ze bereiken is het tegendeel van wat ze ons proberen wijs te maken: Europese bedrijven wijken uit naar China, Rusland, India en Brazilië.
    Standaard EU gedrag.

  11. 18

    “Veel schaduwactiviteiten zullen simpelweg ophouden te bestaan, omdat ze simpelweg niet rendabel zijn als ze belast worden.”

    Maar dat geeft dan wél weer ruimte voor andere activiteiten.

    Die 1000 miljard is een bedrag dat betaald-zou-moeten-worden. Inderdaad, het beeld dat we even 1000 miljard gaan verdienen is verkeerd, maar zo had ik het ook niet begrepen.

  12. 19

    @16 en 18
    eens en eens. Overigens vind ik ook dat als iets niet rendabel is als er betaald moet worden voor de publieke dienst waar gebruik van wordt gemaakt (bescherming eigendom, scholing werknemers, infrastructuur etc) dat het ook geen recht van bestaan heeft…

  13. 20

    Eerlijke concurentei zegt de EU hoog in het vaandel te hebben. Deze ongelijke belastingheffing in het nadeel van arme landen ziekt al vele, vele jaren. Boeiend hoe de EU steeds weer erin slaagt om de afkeer tegen de EU te versterken.

  14. 21

    Als we nou eens praktisch gaan denken in plaats van moralistisch, dan zou ik zeggen: eerst de grote jongens aanpakken en ondertussen kijken waar het punt ligt dat de kosten niet meer opwegen tegen de baten.

    Ik krijg sterk de indruk dat de praktijk op dit moment precies omgekeerd werkt: iedereen doet verschrikkelijk opgewonden over kleine fraudeurs en de overheid komt langs om tandenborstels te tellen, maar het grote geld wordt ongemoeid gelaten.

  15. 22

    Zelf vind ik het overigens ook van de gekken dat zoveel knappe koppen zich bezighouden met fiscaal geknutsel. Dat is inderdaad misschien wel de grootste schade die we oplopen. Stel je eens voor dat al die knappe koppen zich op duurzame technologische ontwikkeling zouden storten… Aan de andere kant is het misschien ook wel weer goed dat de slimste mensen zonder moreel besef zich bezighouden met belastingontduiking/-ontwijking. Ze kunnen ook nog schadelijkere dingen gaan doen natuurlijk.

    Bijkomend probleem is dat in hun onderlinge competitie niet de bedrijven met de beste producten en diensten overleven, maar de bedrijven die het beste geld kunnen wegsluizen via mazen in wetten en goed verborgen fraude.

  16. 24

    @Andy Cap: die belastingconstructies zijn niet alleen maar voor multinationals. Bij een bakkerij met een winst van €25k, een beetje afhankelijk van de situatie, is het al lonend om een constructie op te zetten.

    Bron: radio 1

  17. 25

    @24: Voor die bakkerij misschien, maar is het ook lonend om een vervolging in te stellen?

    En als het zelfs voor die bakkerij lonend is en je dus mag aannemen dat belastingontwijking op buitengewoon omvangrijke schaal plaatsvindt, is het dan niet tijd voor een stelselwijziging?

    Ervan uitgaande dat jij gelijk hebt natuurlijk.

  18. 27

    @25: “..s het dan niet tijd voor een stelselwijziging?”
    Ik ben daar niet tegen.

    Neem een bepaalde constructie. Portugal verliest belastinginkomsten, maar Nederland (zuidas-Amsterdam) profiteert ervan omdat het voor ons extra bedrijvigheid oplevert.

    De belangen om zaken zo te houden zijn vrij groot. Niet dat ik daar vrolijk van wordt, maar dat is wel de realiteit.

  19. 28

    @27: Nederland (zuidas-Amsterdam) profiteert ervan, maar bedrijvigheid levert het natuurlijk niet op. Dat virtuele geld wordt gelijk ingezet om meer virtueel geld te scheppen.

    Realiteit is het zeker, maar gelukkig is het een realiteit die je relatief (!) gemakkelijk kunt wijzigen, omdat het tenslotte “maar” een virtuele realiteit is.

    Als mensen daardoor (in Portugal) werkeloos worden, dan wordt die realiteit opeens tastbaar en veel moeilijker te veranderen.

  20. 29

    @AndyCap: bedrijvigheid in de zin van belasting-constructie-bedenk-bedrijven (die bestaan echt, die bedenken oa “Double Irish, Dutch Sandwich”-constructies). Een legertje fiscalisten/juristen/analisten/advocaten/accountants/enz.. vinden er hun emplooi.

    “maar gelukkig is het een realiteit die je relatief (!) gemakkelijk kunt wijzigen, omdat het tenslotte “maar” een virtuele realiteit “
    We zullen zien hoe makkelijk en snel dat gaat, ik heb er een hard hoofd in.

  21. 30

    Je had al die beroepen niet afzonderlijk hoeven opnoemen hoor. In dit geval had je best kunnen volstaan met “parasieten”.

    En ik zie ook geen aanleiding om een kolonie luizen te koesteren, wat niet wil zeggen dat je gemakkelijk van ze af komt.

  22. 31

    @23.

    Bij kartelvorming worden anders forse boetes opgelegd.

    Jij zou ze inderdaad niet kunnen betalen, dus in jouw ogen fors, maar zo n bedrijf/bedrijven lachen erom. Dat is meest voor ingecalculeerd en maar een schijntje van de winst die is binnen gehaald.

    Plus dat een bedrijf, zoals laatst Philips, gaat procederen tegen de straf, en zorgt dat het verder en verder uitgesteld wordt, en wie weet leidt dat tot …

    Om een idee te geven, jawel gedateerd en politiek gekleurd (SP, 2006):

    “In Amerika zijn de boetes zelfs 80% en uit internationaal onderzoek blijkt dat een gemiddeld kartel jaarlijks 25% extra winst behaalt door samenspanning. Ik heb dus via een amendement voorgesteld deze boete eveneens op te trekken naar 25%. Want de boete staat nu op 10%”

    Tegenwoordig is trouwens de NMa vervangen door en samengegaan met de Opta tot: http://nl.wikipedia.org/wiki/Autoriteit_Consument_en_Markt

    Dus een symbolische vorm van sanctionering.

  23. 33

    Symboolbedragen om oneindige afschrijvingen te kunnen verantwoorden. De werkelijke bedragen zijn vele malen hoger. We’re in alot of trouble.