Ach, de wil van het volk

De kiezer heeft gezond verstand genoeg en heeft altijd gelijk. Het is een troostrijke gedachte als je de politici hoort kakelen. Maar is het waar? Hebben Henk en Ingrid een goed oordeel over van alles en nog wat? Of Joe the plumber?

Belangrijker nog is de vraag die dan volgt: wat is de relatie tussen de opvattingen van de kiezer en het politieke proces op basis daarvan? Politiek is meer dan marketing, de effectiefste politicus heeft niet de beste marktonderzoeker. Het volk hoeft niet altijd gelijk te krijgen, want in een representatieve democratie loopt de politiek wel eens voor de troepen uit. Zelfs Reve mompelde ooit: “Wat wil het volk? Niet veel goeds, dat staat wel vast.” Ik bedoel: politici moeten ook wel eens de leiding durven nemen.

In Amerika liep de spanning onlangs hoog op toen de discussie over de limiet op de staatsschuld werd gebruikt voor een politieke shoot-out tussen Democraten en Republikeinen. Geen zinnige argumentatie werd gewisseld, veel onderbuikgevoel en onzinnige idelogie. Het resultaat dreigt dat de fatsoenlijkste en intelligentste president die Amerika in decennia heeft gehad, moet vrezen voor zijn herverkiezing. Ik schreef eerst ‘gevolg’ in plaats van resultaat, maar Obama draagt natuurlijk zelf ook wel bij aan zijn neergang: hij is wat erg secundair, in een omgeving waar men wel graag een beetje leiding wil.

Maar het verband tussen opvattingen van kiezers en politieke processen is intrigerend. Een mooi onderwerp is de regulering van en toezicht op de financiële sector: bij gebrek daar aan ontstond de crisis, die de wereld nog steeds beroert. Het probleem van ‘securitisation’, waarmee de verbinding tussen waardepapier en waardevol onderpand wordt verbroken, zou zich bij voldoende toezicht en regulering mogelijk niet hebben voorgedaan. Dus de regering Obama ontwikkelde “The Wallstreet Reform Law”, midden in dit ideologisch mijnenveld. Conservatief Amerika  hing bij de uitvoering van deze hervormingswet stevig aan de rem.

Ter viering van de eerste verjaardag van de wet, besloot Lake Research tot een telefonisch onderzoek, onder ruim 800 kiezers van 2012. De vragen werden gesteld in de eerste helft van juli. Wie de soms mallotige discussies over economie en politiek in Amerika een beetje volgt, moet toch wel een beetje opwinding ervaren bij de resultaten. Samenvattend:

  • Kiezers zijn niet bang van overheidstoezicht. Zij zijn sterk voor overheidsregulering van financiële ondernemingen.
  • Kiezers willen een instituut met de enkelvoudige opdracht consumenten te beschermen tegen banken, fianciële instellingen en credit card bedrijven.
  • Op  de informatie dat de Wall Street Reform Law is aangenomen, maar nog niet volledig in werking is getreden, wordt door de kiezers gereageerd met sterke steun voor het in werking treden en niet voor het terugtrekken van de wet.
  • Bijna de helft van de kiezers zou waarschijnlijk een congreslid dat voor intrekking van de wet stemt, niet langer steunen, vergeleken met 2 van 10 kiezers, die zo’n congreslid juist wel zouden steunen.
  • Na vernemen van sterke argumenten van beide zijden in het debat, verwerpen de kiezers de aanvallen op de Wall Street Reform Law, zelf wanneer beweerd wordt dat het banen gaat kosten en kostbare nieuwe overheidsbureaucratie zal vragen.

Lake Research maakt onderscheid tussen Democraten, Independents en Republikeinen. De Democraten zijn het sterkst voor overheidsbemoeienis, de Independents nemen een tussenpositie in, maar de Republikeinen blijven toch maar weinig achter.

Maar ook als de inhoudelijke posities worden betrokken, blijkt in het debat een duidelijke meerderheid voor de Wall Street Reform Law te zijn.

De break down van die stelling over de politieke partijen laat wel de ideologische voorkeur zien, maar die is niet zo sterk dat een impasse noodzakelijk zou moeten zijn.

 

Wat betekent dit? Als je de vergelijking met onze politiek maakt, tref je vaak het zelfde aan: politieke partijen stemmen per blok, ten einde het belang van een coalitie te dienen of ideologisch te scoren. Dus tot op zekere hoogte is het verschil tussen een opvatting onder kiezers en een tot uitdrukking komende politieke wil niet zo bijzonder. Alleen is in Amerika de tegenstelling tussen Democraten en Republikeinen zo sterk dat verlamming het gevolg is, o.a. in het economisch beleid.

Misschien moet worden vastgesteld dat de relatie met de kiezers problematisch wordt als politieke partijen zich als autonome dragers van een politieke cultuur gaan beschouwen, een hierarchisch geordend geheel van waarden, waar de opvattingen van de kiezers niets meer mee te maken hebben. Het beeld wordt dan een beetje de heersende klasse, zoals die in de volksrepublieken bestond. Of zoals de PVV denkt, de macht van de grachtengordel.

Nu is het opmerkelijke dat Lake Research veel van dit type onderzoek doet; overhet algemeen toont men aan dat de democratische opvattingen een ruime meerderheid halen onder de bevolking. Je kunt ook concluderen dat dit soort resultaten een product is van het onderzoek. Daarmee is niets nadeligs over de integriteit van de onderzoekers gezegd: alleen, kun je de vraag stellen of consistentie en rationaliteit de opvattingen van de kiezers kenmerken.

Eerder schreef ik daarover met  het onderwerp gezondheidszorg en verzekering ziektekosten in Amerika. Ook hier vond het zelfde bureau Lake Research bemoedigende uitkomsten voor Obama, maar die moet de stelselwijziging per centimeter bevechten.

Stel dat de techniek van onderzoeken en rapporteren goed is, dan stelt het bureau vast dat de regering Obama door de meerderheid van de Amerikaanse kiezers wordt gesteund; maar die steun wordt niet omgezet bij de verkiezingen. Vraag is: hoe komt dat? Heeft Obama de social media even effectief kunnen gebruiken, maar is de macht van het bedrijfsleven inmiddels hersteld? Dat zou kunnen. Daarom is het lot van de Wall Street Reform act, daarom is ook dit onderzoek zo interessant.

  1. 1

    Hetzelfde fenomeen deed zich in de VS voor bij onderzoeken naar de bereidheid om de topverdieners meer belasting te laten betalen. Ook daarvoor was steun bij de onderzochte populatie terwijl de GOP zich met hand en tand verzet tegen extra belastingen.

    Dat er een discrepantie is tussen deze onderzoeken en de feitelijke koers van bijv. de republikeinen ligt voor een deel besloten in bureaucratie van het Amerikaanse systeem: kiezers moeten zich laten registreren alvorens ze kunnen stemmen. In tal van Amerikaanse deelstaten waar de wetgevende macht in handen is van republikeinen is men bezig de drempel van registratie te verhogen (geldig legitimatiebewijs etc.). Dit leidt ertoe dat veel kiezers niet eens de moeite nemen om zich te registreren.
    Ook het feit dat in de VS bedrijven de politieke campagnes meefinancieren helpt niet mee om de koers van partijen meer te laten aansluiten bij wat er leeft onder de burgers. Tel daarbij op de belachelijke 60-40 regel en het is duidelijk dat ingrijpende veranderingen in de VS zelden de eindstreep halen. Kortom: het zijn vooral institutionele belemmeringen die voor de discrepantie zorgen.

  2. 2

    Typisch schizofreen artikel. In de eerste alinea’s klagen over de te grote invloed van het volk in de politiek (“Hebben Henk en Ingrid een goed oordeel over van alles en nog wat?”), vervolgens klagen over de Amerikaanse politiek die zogenaamd niet zou luisteren naar het volk.

    Om een politiek te vinden die niet naar haar burgers luistert kan je dichtbij huis blijven. Welk percentage van de bevolking zou voor de verhoging van de AOW leeftijd zijn? Of voor de versoepeling van het ontslagrecht? En welk percentage van de Tweede Kamerleden is hiervoor? Allemaal makkelijk op te zoeken.

  3. 4

    Mijn gezond verstand zegt me dat de automatisering het tegenwoordig mogelijk maakt dat 1 arbeider een veelvoud kan produceren van wat hij vroeger kon. Verder is de participatie van de vrouw op de arbeidsmarkt meer dan verdubbeld, zo niet verdrievoudigd. En dan heb ik me laten vertellen dat je leeft in het land met de hoogste arbeidsproductiviteit per hoofd van de bevolking van de wereld.

    Dus als je dan ook nog eens een jaar langer moet gaan werken, dan klopt er iets niet.

  4. 5

    Plust Tom van Doormaal voor dit mooie heldere stuk. Doet me denken aan de hypotheekrenteaftrek en langer doorwerken. Wordt breed gesteund maar toch niet opgepikt door onze blockvotende partijen die elkaar in een houdgreep houden.

  5. 7

    Mijn gezond verstand zegt me dat de bakker in het digitale tijdperk niet sneller zijn broodjes bakt dan vroeger. Ook de loodgieter doet het nog altijd in hetzelfde tempo. De schooljuf is ook niet sneller gaan werken door de automatisering. En zo voort en zo voort.

    En van de andere kant bekeken:
    Toen de aow werd ingevoerd ging iedereen een jaar na zijn pensionering de pijp uit. Tegenwoordig niet meer.

  6. 9

    Nee, natuurlijk heeft het volk niet altijd gelijk. Veel zaken zijn gewoon te complex, niet alleen voor het “volk” maar soms voor iedereen die niet expert is op een bepaald gebied. Dit kan echter niet betekenen dat de “elite” lak krijgt aan het “volk” en alles beter gaat weten, laat staan in hun eigen voordeel gaat trekken.

    Henk en Ingrid vinden milieu best belangrijk, maar niet als hun energie rekening, die voor hun al niet mals is, 3x zo hoog wordt. Als ze dan ook nog een paar honderd euro HRA op hun rijtjeshuis kunnen inleveren, hun kilo knaller en autootje kwijtraken en tot slot mee moeten betalen aan ballet of klassieke concerten, terwijl zij zelf 130 Euro voor een Frans Bauer kaartje moeten betalen, en als toegift dat de problemen met de multiculturele problemen in hun wijk gebagatelliseerd en weggehoond wordt ontstaat vanzelf de kloof tussen Henk en Ingrid en de Grachtengordel. En het dan maar gek vinden dat de PVV en de SP de PvdA aan alle kanten opeten.

  7. 10

    Henk en Ingrid worden bang gemaakt met boze dromen. Hun energierekening zal in feite helemaal niet 3x zo hoog worden (gecorrigeerd voor inflatie). Sterker nog, hoe meer je vast blijft houden aan de schaarse fossielen en hoe meer je je afkeert van innovatieve en goedkoper wordende alternatieven, hoe groter je kans zal zijn dat je rekening inderdaad hoger gaat worden. De HRA zal niet in één klap worden afgeschaft, maar geleidelijk. En gecorrigeerd voor inflatie id die 800 euro hypotheek die ze over dertig jaar betalen veel minder waard dan nu. Niemand zal ze voorlopig hun kiloknaller afpakken. Etcetera, etcetera.

  8. 11

    Dan mag je wat aan je gezond verstand gaan doen. Vooral het eerste voorbeeld: De bakker is al lang weggeautomatiseerd. Het brood en de vlaai die jij bij de “bakker” koopt, is vervaardigd in een centrale oven, waar één persoon een productie haalt van een dozijn bakkers van een halve eeuw geleden. Achter de toonbank staan meisjes geselecteerd op hun verkoopvaardigheden, in plaats van hun baktalent.

  9. 12

    Ach de PVV leeft toch van karikaturen? Die laten ze zich niet afnemen want dan blijft een werkelijkheid over die zo complex is dat ze er geen raad mee weten. Alle onzinstandpunten en -opvattingen van de PVV komen voort uit de behoefte aan onzekerheidsreductie / uit het onvermogen om met onzekerheid om te gaan.

  10. 13

    Het leven zit ingewikkeld in elkaar. Ik klaag niet, maar probeer een spanning te verkennen tussen wat moet en wat de kiezer wil.
    Soms gaat de politiek voorop, zoals bij de AOW en de arbeidsmarkt, soms is de politiek een beetje laf, zoals bij de HRA.
    Hoe vormen zich meerderheden? Is het erg als het volk niet altijd zijn zin krijgt? Is het erg als het volk structureel zijn zin niet krijgt?
    Wanneer is er een kortsluiting tussen de politieke elite, wanneer een Oost-europese situatie?
    Je kunt spreken van schizofrenie, maar in het spanningsveld tussen leiding geven en stevig leiding geven, groeit het fascisme.

  11. 14

    Als dat spanningsveld de groei van fascisme bevordert, zou dan in de VS geen fascistische beweging te zien zijn? Je kunt veel van de Tea-party zeggen maar niet dat ze fascistisch is.

  12. 17

    Het artikel beschrijft het nadeel van partijpolitiek erg goed. Politici moeten als gedelegeerden proberen de belangen van het volk zo goed mogelijk te behartigen. Ze zitten er niet om de wil van het volk uit te voeren. Het volk is lang niet altijd goed geïnformeerd, kiest vaak voor korte termijn belangen, laat zich vaak leiden door populistiche uitspraken, enz, enz. De wil van het volk is lang niet altijd het beste voor het volk.

  13. 18

    @Sjiek:ik zeg dat in dat spanningsveld het fascisme groeit, dat is iets anders dan bevordert.
    Of de Tea Party fascistische kenmerken heeft, moeten we maar eens aan Rob Riemen vragen. Maar als ik lees over het leven van Michael Moore, dan zijn er trekken in de Amerikaanse samenleving, die mij doen denken in die richting. De ideologische pressie op andersdenkenden, de zelfcensuur (b.v. over springers uit de twin towers).
    Maar toegegeven: de echte Duce is niet waarneembaar: Palin is een beetje te ridicuul, Beck te veel alleen lawaai. Perry?
    @Pedro: dat is een goede samenvatting, dank.

  14. 20

    Ok punt voor jou: ik maakte er ‘bevordert’ van en jij had het over ‘groeit’. Neemt niet weg dat er binnen de VS geen fascistische stroming van betekenis te ontwaren is en ook niet is geweest. Terwijl, zoals jij in het artikel aangeeft, er wel een groot verschil is tussen hoe mensen denken over onderwerpen en wat er in de politiek gebeurt.

    Tuurlijk: wingnuts genoeg. De tea-party staat er bol van maar oerconservatief, libertarian of populistisch is niet hetzelfde als fascistisch.

    Dat Michael Moore heel wat tegenwerking ontmoet, is niet verbazingwekkend. Met zijn films legt hij systeemfouten bloot en het systeem verzet zich daartegen. Big Business en Big Government vinden zoiets niet leuk. Maar het riekt niet perse naar fascisme.

    Zelfs de periode McCarthy is niet fascistisch te noemen. McCarthy was een demagoog die op de angst voor het communisme inspeelde. Een paar jaar lang slaagde hij erin het land op stang te jagen maar het element revanchisme, een kenmerk van het fascisme, ontbrak.

  15. 22

    Och, de schaamteloze manier waarop je jezelf als intelligenter dan “het volk” beschouwt lokt antwoorden als de mijne wel een beetje uit. Vooral omdat vrijwel elke post van jouw op sargasso getuigt van een laag kennis en analytisch denkniveau.

  16. 23

    Hmmm.. plak je niet gewoon het label “fascistisch” op alles dat jou niet welgevallen is? Zo klinkt het een beetje. Linkse “multiculties” (zoals Femke Halsema) waren de jaren na de moord op Fortuijn en van Gogh ook niet echt veilig in Nederland. En dat ging maar over *twee* slachtoffers van Het Terrorisme. Toch zou ik het niet in mijn botte kop halen om dat een fascistische tendens in de Nederlandse samenleving te noemen.

  17. 24

    Dat is jouw interpretatie. In mijn interpretatie ben ik deel van het volk. De rest van je reactie is weer eens de moeite van het reageren niet waard. Ik vraag me wel af, waarom je dat op moet schrijven, als het waar is. Moet je je eigen achterban overtuigen, dat ik het kwaad ben, of ben jij intelligenter dan de rest hier en ben je de enige, die dat ziet? Gelukkig is dat niet meer dan jouw mening en denken veel anderen daar anders over.

  18. 25

    ‘Kenmerken’ en ‘doen me denken aan’ is niet gelijk aan ‘is gelijk aan’. Het betekent, dat er overeenkomsten bespeurd worden, als er een vergelijking gemaakt.

    Tegenwoordig mag je echter niets meer vergelijken de oude rechtse stromingen. Waarschijnlijk vanwege de overeenkomsten, die die vergelijkingen aantonen.

  19. 27

    @pedro:
    Ik had het eerder over

    Het volk is lang niet altijd goed geïnformeerd, kiest vaak voor korte termijn belangen, laat zich vaak leiden door populistiche uitspraken,

    Het is een gotspe dat uitgerekend *jij* anderen van gebrekkige kennis, korte-termijn denken en populisme beschuldigt. Echt.

  20. 32

    Lees het boek van Rob Riemen. Of, uit je eigen voorbeelden: McCarthyisme in zijn geheel is niet fascistisch, maar de angst voor en haat naar het communisme en alles wat links is, is wel vergelijkbaar met de angst voor en haat naar links van de fascisten. Het populisme (van links en rechts) is vergelijkbaar met het populisme van de fascisten. Het zoeken van een groep als zondebok voor allerlei problemen is vergelijkbaar. Vaak kunnen fascisme en communisme onderling zelfs uit worden gewisseld in die vergelijkingen. Beide soorten vergelijkingen worden en werden gemaakt, maar alleen tegen vergelijkingen met het fascisme wordt bezwaar gemaakt.

  21. 33

    @Pedro: maar alleen tegen vergelijkingen met het fascisme wordt bezwaar gemaakt.

    Mijn punt was dat er in de VS nooit een fascistische beweging van betekenis is geweest.

    De vraag is gewoon simpel: is tomatensoep zonder tomaten tomatensoep? Jij zegt het heeft er wel veel van weg want er zit ook water in de soepkom en dat is bij tomatensoep ook het geval. Ik zeg: er zit wel water in de soepkom maar geen tomaten.

    Bosma zegt: tomatensoep is eigenlijk erwtensoep omdat er water in de kom zit. Net als bij erwtensoep.

  22. 34

    “De vraag is gewoon simpel: is tomatensoep zonder tomaten tomatensoep?”

    Nee, de vraag is of je de bouillon in de kippensoep niet met de bouillon in de tomatensoep mag vergelijken, en daar de conclusie aan mag verbinden dat de bouillon in de ene soep sterk lijkt op de bouillon in de andere soep. En het antwoord is dan steeds, dat kippensoep geen tomatensoep is en dat de vergelijking dus niet gemaakt mag worden.

  23. 35

    Leuk, hoe het woord fascisme allerlei reflexen oproept. Maar ik heb toch echt niet beweerd dat de Tea party fascistisch is of dat in Amerika historisch een fascistische beweging te zien zou zijn geweest.
    Ik heb alleen gezegd dat in het spanningsveld tussen leiding, normaal en nodig, en stevig leiding geven, het fascisme groeit.
    Maar ik erken dat het een Europees verschijnsel is, met Duce en Fuhrer als kenmerkende leiders. Het nieuwe boek van Bolkestein gaat op een boeiende manier in op de wortels van onze tragedie in de vorige eeuw. Zie verder Robert Paxton.

  24. 36

    Mijn vraag is hoe je een staat noemt waar de macht feitelijk in handen is van een kleine klasse beroepspolitici in samenwerking met de economische macht van grote ondernemingen en waar de verkiezingen gereduceerd zijn tot een volksfeest waar uitgemaakt wordt welke kandidaat die door deze klasse beroepspolitici naar voren wordt geschoven dit systeem mag gaan representeren?

  25. 39

    Sjiek schrijft:”maar het element revanchisme, een kenmerk van het fascisme, ontbrak.”

    Als dat het enige element was/is dat ontbreekt, dan komt het er toch angstwekkend dichtbij, lijkt me.

  26. 41

    Er ontbrak natuurlijk nog wel meer dan alleen revanchisme. McCarthy was een tamelijk onbeduidende senator die niet bezig was om macht te vergaren. Bovendien ontbrak een ideologische onderbouw. Kortom er was geen stroming of beweging. Het was een collectieve paranoia. Vandaar ook dat er wel eens over een heksenjacht wordt gesproken.

  27. 44

    Ja, he he. Vreemd dat het woord “fascistisch” allerlei reflexen oproept. Misschien moet je volgende keer “nationaal-socialistisch” roepen, kan je je verbazen over de reacties dat dat uitlokt.

  28. 45

    Ja, heel vreemd, dat we in deze tijd van vrijheid van meningsuiting alles mogen roepen, maar dat niet. Als het over blank rechts gaat tenminste, want als we het over islamitisch rechts hebben, mag het wel, natuurlijk.

  29. 46

    Van mij mag je gerust zeggen dat A of B fascistische trekjes heeft. Ik zie alleen niet dat het iets toevoegt. Je kunt ook beweren dat ons koningshuis fascistische trekjes heeft. Dat punt is zonder meer te maken maar voor mij is dat een holle kreet.

    Ik heb het hier niet over Riemen. Wat hij deed vind ik wel meerwaarde hebben: hij legde de mal van het fascisme over de PVV en concludeerde dat die mal paste.

  30. 48

    De reflexen zeggen dat. Het gaat niet om argumenten, maar om het gebruik van het woord.

    Ik besef ook wel, dat die zinloze discussies vaak contraproductief werken en echte discussies bemoeilijken, maar ik vind tegelijk, dat we dat soort woorden niet moeten vermijden, omdat sommige mensen daar een probleem van maken. En als links een antwoord op populistisch rechts wil geven, moet links die term ook gewoon gebruiken, in plaats van het probleem niet te benoemen en heel politiek correct het gebruik van het woord te vermijden. Links heeft de fout van het ‘appeasen’ van rechts al eerder gemaakt.

  31. 49

    Auteur: Noemt het woord “fascisme”
    Reaguurder: Vraagt zich af waarom het woord “fascisme” van toepassing is
    Auteur: “Je moet niet vallen over het woord “fascisme””

    Boeiend hoor. Het gaat niet over het wel of niet vermijden van bepaalde woorden, het gaat om het gebruik van woorden die (terecht) beladen zijn zonder dat er enige aanleiding voor is.