Sargasso 2051

20 december 2051. In verschillende plaatsen in Nederland zien we al weken mensen van deur naar deur rennen en iets wat op papier lijkt in de brievenbussen van de huizen kieperen. Afgaande op hun uiterlijk, zou je kunnen denken hier een stel oude hippies aan het werk te zien. Ze zijn onmiskenbaar oud. Zoveel verraden de lijnen in de gezichten en de vlekjes op de handen wel. Maar hippies? Wat een hippie is weet niemand meer, maar de term is in de geschiedenis vastgeroest en doet het nog steeds goed als denigrerend vooroordeel. Vandaag echter wordt….., wacht even, daar gebeurt wat. “Ik heb een reactie! Ik heb een reactie!”. Een van de brievenbuslopers holt naar zijn maat en houdt iets wat op een papiertje lijkt omhoog. “Hoe bedoel je, een reactie?’, vraagt zijn maat. “Hier, dit hing aan de deurknop van dat huis daar. Overduidelijk een reactie op het pamflet van gisteren. Lees maar”. De twee zetten het op een lopen en na enige minuten stormen ze een gebouw binnen, al roepend: “De first is binnen! De first is binnen!”. 'First' is Engels voor 'r in de vuist' en 'is binnen' is Nederlands voor 'we got it!'. Het herhalen van zinnetjes lijkt een cultuurtje in de groep, want alom hoor je “Wat? Wat?” en “Echt waar? Echt waar?”. Eentje houdt het op “Huh? Huh?”. Vanachter de stencilmachine maakt zich een inktbevlekte figuur los en mengt zich ertussen. “Laat eens lezen”, en er daalt een stilte neer. De Stencilaar leest voor: Gefeliciteerd, maar wat zegt het? Twintig jaar zijn slechts een flits in de eeuwigheid en bovendien schrijven jullie alsof je pas net begonnen bent. Tip 1: Hoe jullie aan die Gestetner gekomen zijn mag Joost weten, maar de afdrukken zijn abominabel. Voor een prikkie heb ik nog wel een Risograph GR 2710 voor jullie, op zonne-energie, met accu. Tip 2: Laat g.v.d. die afdrukken eerst drogen voor je ze bij mij in de bus flikkert! “Mwah”, reageert de Stencilaar als eerste, ‘gooi maar weg”. “Weggooien? Weggooien?!”, roept de bezorger die de reactie had gevonden. “Start de machine maar vast op, dan tik ik snel een antwoord”. “Niet doen, zeg ik” zegt Stencilaar, “dit gaat niet over de inhoud en ik heb een hekel aan technofrene betweters”. “Maar dit is de eerste reactie sinds jaren”, repliceert de andere bezorger, “daar moeten we toch wat mee?” “Tsja”, begint de Hoofdredacteur (waar komt die ineens vandaan?), “als we wel reageren, stimuleert dat misschien andere lezers en komen we dichter bij ons doel”. “Ik maak vast een tekening”, gooit de meest artistieke van de groep er in, “en beeld hem wel af als een trol”. “Een trol? Wat is dat?”, vraagt de jongste van het gezelschap. “Als je het maar laat”, brult Stencilaar, “je pielt er altijd veel te veel lijntjes op en ik heb geen zin de machine elke keer helemaal schoon te maken als-ie weer is vastgelopen dankzij dat gekras van jou”. “Heren, heren”, roept de Diplomaat. Bammmm!! De Diplomaat grijpt verbouwereerd naar zijn neus. “Je leert het ook nooit, hè?”, roept Meesteres, “het is ‘mensen, mensen’ . Of,  als je per se ingewikkeld wilt doen, ‘dames en heren’ ”. Vijftig jaar Sargasso. Veel lijkt er niet veranderd en toch ook weer wel. Het groepsgedrag is herkenbaar. Technologische ontwikkelingen mogen zich razendsnel evolueren, het gedrag van groepen die ze hebben uitgevonden is echter een vaste constante. Maar wat is dat gedoe met een stencilmachine, pamfletten en brievenbussen? Daarvoor moeten we vijf jaar terug. Op allerlei rampen was de mensheid voorbereid, op eentje na. 'De Ramp' voltrok zich volgens een scenario dat alleen volstrekt fictieve rampenfilms kenmerkt. Het begon met een kerncentrale in Frankrijk. Na een onbekende storing waren de kernreacties niet meer in de hand te houden en de centrale ontplofte. De schok die dat in de aardbodem teweeg bracht, veroorzaakte kettingreacties in ondergrondse tektonische platen. Behalve enorme schade bovengronds, hadden de aardverschuivingen ook tot gevolg dat de laatste restjes olie- en gasvelden verdwenen in ondergrondse scheuren en gaten. We konden er niet meer bij. Nu zitten we dus al weer jaren zonder energie. Met man en macht worden er waterkrachtcentrales herbouwd en windmolens gerestaureerd, maar de Centrale Leiding heeft laten weten dat het nog wel een paar jaar kan duren voor de eerste burgers weer aangesloten kunnen worden op Het Net. Ongeveer een jaar voor De Ramp legde Sargasso de lezers de 'Vraag van het Jaar' voor: Hoe ziet uw leven er uit als er helemaal geen energie meer is? Een bont scala antwoorden volgde. Sargasso had niet alleen een groot en gemêleerd publiek, het was ook een vindingrijke, zo niet een fantasierijke lezersschare. Sargasso verklaarde nooit te zullen stoppen, wat er ook gebeurde. Het siert de ondernemende, creatieve geest van de Sargassianen dat ze voorRampse-technologie wisten te bemachtigen én te gebruiken. Nu rennen ze dus de benen uit hun lijf om De Boodschap te bezorgen. Die boodschap valt kernachtig samen te vatten als: Denk na, denk na! U las zojuist een update van een artikel dat hier werd gepubliceerd ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van Sargasso. Het verhaal hierboven speelt zich af ten tijde van het 50-jarig bestaan. Wat er ook is aangericht door de Trumpen, Poetins, Xi Jinpings (en in hun kielzog grootheidswaanzinigen à la Wildersen), Sargasso laat zich niet weerhouden het zo nodige tegengif te produceren. Help het voortbestaan van Sargasso veilig te stellen: Wij zoeken versterking van onze redactie en bestuur. Voor al deze vacatures: mail naar [email protected]

Door: Foto: Dr. Bernd Gross, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons.
Foto: Uitgeverij Pluim - Lieke Marsman - foto Tom Cornelissen.

Je pruttelt wat mee met lichamen

Sommige schrijvers zijn goed in ieder genre, ook dat van het automatisch antwoord. Een paar jaar geleden kregen correspondenten van Lieke Marsman in de zomer te lezen: ‘met vakantie tm 31 augustus, voor dringende zaken kunt u het best iemand anders mailen.’ Ik denk sindsdien even aan haar als ik in de zomer een mail krijg met een autoreply.

Ik bewonderde haar als schrijver, en niet alleen van autoreply-berichten, en leerde haar als persoon kennen in 2017, via een project over het sonnet voor Neerlandistiek. Ik vroeg 14 dichters een nieuw, 21e eeuws sonnet te schrijven; zij schreef dat ze dat wel wilde doen, al vond ze in opdracht schrijven heel lastig, ‘maar misschien dat zo’n vormopdracht makkelijker is dan een opdracht nav inhoud’. Een paar maanden later meldde ze dat er ‘roet in het eten was gekomen, namelijk kanker’, maar ze schreef uiteindelijk toch een, omgekeerd, sonnet, We verdampen tot we condenseren.

We verdampen

Het zijn rare tijden, jaargetijden
veranderen en vermijden een confrontatie
met vakantie.

Je pruttelt wat mee met lichamen
die druipen, ijlen, kwijlen, schijten.
Een koor in mineur, dat zachtjes brult:

Je lijf is ziek, maar je wordt beter, het zal slijten.
Je zult stiller in het gras liggen en slanker,
uitgemergeld chique bezoek ontvangen. Maar kanker
heeft geen kalender, dus heb geduld.

We verdampen tot we condenseren
en ook rampen zijn gemaakt van feiten.
Je hoeft ze er alleen maar uit te destilleren.
Je wordt beter. Het zal slijten.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Severe Torture

Lompe, brute death metal, van hoog niveau. Gewoon, hier uit Nederland: Severe Torture. Waren vandaag nog te zien op het South of Heaven festival in Maastricht. Denkt u nu ‘fuck, dat had ik willen zien waarom heb ik dit gemist?’, dan is volgende week een nieuwe kans op Into The Grave in Leeuwarden.

Foto: BRUSK tentoonstellingsposter Breedbeeld Brugge

Kunst op Zondag | Brugge, Breedbeeld

In de vitrine lag een mooie landkaart waarop een vijftiende-eeuwse Catalaanse cartograaf in de pietepeuterigst denkbare lettertjes uitleg had geschreven. Omdat ik geen loupe bij me had, moest ik zó ver vooroverbuigen dat mijn neus bijna het glas raakte, maar langzaam kon ik het ontcijferen. Ik had contact met een kaartentekenaar uit 1439. Fantastisch. Alleen al deze ervaring rechtvaardigde de reis naar de expositie “Breedbeeld”, waarmee het nieuwe museum Brusk in Brugge toont hoe die stad in de Volle en Late Middeleeuwen deel uitmaakte van wereldwijde netwerken. Mijn semi-mystieke extase werd echter onderbroken door een vriendelijke suppoost die zei mijn enthousiasme te begrijpen, maar dat ik beter niet kon leunen op de vitrine. “Kijk,” zei de suppoost, “om de vitrine loopt een houten lijst die sterker is.”

Ik ben nooit met zoveel empathie gecorrigeerd. Van mij zul je geen klachten horen over Brusks museumpersoneel. Slim ontworpen vitrines ook, die verdienen een compliment. De voorwerpen in de expositie zijn eveneens prima. Behalve landkaarten zijn er boeken en wapens, sculptuur en munten, kazuifels en wandtapijten, schilderijen en documenten; samen tonen ze middeleeuws Brugge en zijn economische, politieke en culturele netwerk. Dat verhaal is interessant; feitelijk blog ik al bijna vijftien jaar dagelijks over verbonden culturen, al schrijf ik dan over de Oudheid en niet over de Middeleeuwen. Kortom, ik bekeek de expositie met plezier en met vrucht.

Foto: Zonsondergang in Westkapelle eigen foto Kyra

Nieuwste nieuwe normaal

(Bewerk) DATA - Wat is normaal? In een land waarin “doe maar normaal, doe je al gek genoeg” de lijfspreuk van lijkt te zijn van de oorspronkelijke inwoners (wacht op normaliseerde definitie) is het wel iets waar men graag aan refereert. En al helemaal als het gaat over het weer. “Dit is toch niet normaal meer” klinkt het bij iedere uitzonderlijke weersituatie.
Maar hier zit wel een probleem. Het geheugen van de gemiddelde mens met betrekking tot het weer gaat ongeveer 10 jaar terug of is gevuld met de uitzonderingen uit het verleden (weet je nog, die zomer van 1976?).

En dan is er nog het “normaal” van het KNMI. Dat is het zogeheten langjarige gemiddelde waarmee recente maanden en seizoenen vergeleken wordt. Alleen… dat langjarige gemiddelde waar naar verwezen wordt schuift iedere tien jaar op. Dus werken we nu met de periode 1991-2020. Dus als het KNMI zegt dat de lente 1,1 graad warmer was dan het langjarige gemiddelde, verwijzen ze daarnaar. Terwijl vergeleken met bijvoorbeeld de periode 1941-1970 het maar liefst 2,5 graden warmer is.

Daarom maar onderstaande tabel gemaakt. Dan kun u zelf de vergelijking maken met wat voor u “vroeguh” is.

Tabel met voor lopende jaar de gemiddelde temperatuur voor iedere maand en seizoen, vergeleken met eerdere 30-jaarsgemiddelden. Het jaar 2025 was met 11,4 graden gemiddeld 0,9 graad warmer dan recente gemiddelde en 2,1 graden warmer dan het gemiddelde van de vorige eeuw. Mei 2026 met 14,4 graden 1 graad warmer dan het gemiddelde van 1991-2020 en 2 graden warmer dan gemiddelde vorige eeuw. Lente 2026 was met 11,0 graden 1,1 graad warmer dan recente gemiddelde en 2,4 graden warmer dan gemiddelde 20e eeuw

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Closing Time | Darling be home soon

Het Wild Honey Orchestra organiseerde in 2020 de Lovin’ Spoonful Celebration, een benefietconcert waarmee geld werd ingezameld voor de Autism Think Tank.

Daar vertolkte het orkest ook ‘Darling be home soon’, een liedje waarin iemand een briefje schrijft naar diens partner die als muzikant ‘on the road’ is.

Een uitstekende uitvoering van het Wild Honey Orchestra, beter dan het origineel, en zeker beter dan de smartlap die John Sebastian (voormalig Lovin’ Spoonful leadzanger en componmist van het nummer) er op het Woodstock Festival van maakte.

Foto: SpaceX on Unsplash

SpaceX: Publieke raketten, private jackpot

(Bewerk) Privatizing profits, socializing losses. De staat helpt bouwen, de markt mag applaudisseren, en zodra de waardering hoog genoeg is, schuift het risico door naar iedereen met een pensioenpot. Bij SpaceX wordt het principe tot het uiterste gerekt. Het bedrijf wil naar de beurs. Dat betekent dat een bedrijf dat jarenlang in private handen was, aandelen gaat aanbieden aan publieke beleggers. Voor vroege investeerders en insiders is een beursgang vaak het grote afrekenmoment: hun belang, opgebouwd in besloten kring, krijgt eindelijk een openbare prijs. SpaceX mikt op een beursgang waarbij het ten minste 75 miljard dollar wil ophalen, bij een waardering rond 1,75 biljoen dollar.

Bij SpaceX wringt dat extra. Het bedrijf is puur op zichzelf groot geworden. Het is groot geworden met publieke contracten, publieke infrastructuur, publieke afhankelijkheid en strategisch staatsbelang. NASA, defensie, vergunningen, lanceerlocaties, frequenties: de overheid staat overal in de machinekamer. Alleen verdwijnt die overheid uit beeld zodra de winst straks privaat verdeeld kan worden.

Een deel van de kritiek op de beursgang draait precies daarom. Deze prikt wel meteen een krankzinnig hoge prijs vast. Gewone beleggers en pensioenfondsen stappen straks via de index gedwongen in op dat niveau, en zodra de periode voorbij is waarin insiders nog niet mogen verkopen, kunnen zij en de vroege investeerders daar alsnog tegen uitstappen. En er speelt nog iets, gerelateerd aan die net genoemde index: aangepaste Nasdaq-regels. Vroeger moest een nieuw beursfonds normaal eerst een seasoning period doorlopen: maanden handelsgeschiedenis om prijs, liquiditeit en stabiliteit te laten ontstaan. Sinds 1 mei 2026 kan een extreem groot nieuw aandeel onder de fast-entryregel al na vijftien handelsdagen in de Nasdaq-100 belanden. En zodra zo’n aandeel in een grote index komt, moeten indexfondsen en passieve beleggingsproducten het volgen. Pensioengeld beweegt dan niet omdat SpaceX ineens een redelijke prijs heeft, maar omdat de index het zegt. En SpaceX zal direct het grootste fonds worden, en dus een significant deel van wat die fondsen moeten aankopen.

Foto: Aswin Mahesh on Unsplash

Labour komt niet aan regeren toe

The ungovernable country? kopte The Guardian een paar weken geleden boven een beschouwing van Tom Clarke over de korte houdbaarheid van de laatste Britse premiers. Dat was naar aanleiding van de berichten dat huidig Labour premier Keir Starmer na het verlies van Labour bij tussentijdse verkiezingen onder grote druk kwam te staan om voortijdig op te stappen. Net als zijn conservatieve voorgangers Cameron, May, Johnson, Truss en Sunak. Dit rijtje onfortuinlijke premiers begint bij de man die tien jaar geleden aftrad nadat een meerderheid van de Britten in het brexit-referendum stemde voor uittreden uit de EU. Is het Verenigd Koninkrijk in zijn zelf gekozen isolement onregeerbaar geworden?

Starmer is nog niet weg. Maar hij krijgt vooralsnog weinig kans om zijn beloftes voor een welvarender land waar te maken. De premier wordt nog steeds achtervolgd door de ophef over de benoeming van Peter Mandelson als ambassadeur van het VK in Washington vanwege diens hechte banden met Jeffrey Epstein. Mandelson is al lang niet meer in functie. Maar het dossier over deze kwestie breidt zich alsmaar verder uit en blijft het Britse parlement bezighouden. Deze week werden de Lagerhuisleden geconfronteerd met de verklaring van een Amerikaans slachtoffer van Epstein. Lisa Phillips verweet premier Starmer dat hij had nagelaten te luisteren naar degenen die onder Epsteins daden hadden geleden. De Britse pers smult van het schandaal. Het mededogen van een van Starmers ministers met Mandelson na het mislopen van zijn baantje wordt behandeld als een politiek feit van de eerste orde, vooral als blijkt dat het betreffende whatsappje niet het dossier zit.

Closing Time | Heimwee

Door een tekort aan ‘vrijwillige ouderlijke bijdragen’ besloot een school in Strijen dat de overnachting op het jaarlijkse groep 8-kamp wordt geschrapt. De kinderen moeten maar thuis gaan slapen. Gevolg: woeste ouders, die hun eigen nachtbezigheidsrust zagen verdampen.

De ouders zijn een petitie gestart om de kampovernachting te redden, want zo’n overnachting buitenshuis is goed voor de ontwikkeling van de kinderen. Het komt blijkbaar niet bij ze op dat daar ook wel eens anders over wordt gedacht.

Foto: tabitha turner on Unsplash

Fouten en fraude in de wetenschap; waar gaat het mis?

Van rommelen met data tot volledige nepstudies: achter wetenschappelijke publicaties schuilt een wereld waarin integriteit soms ernstig onder druk staat. Waar gaat het fout? En belangrijk: hoe kan het anders?

Meer dan een rotte appel

Een berucht voorbeeld is de studie uit 1998 van Andrew Wakefield, waarin hij beweerde dat het BMR-vaccin autisme zou veroorzaken bij kinderen. De publicatie leidde wereldwijd tot onrust en voedde het wantrouwen tegenover vaccinaties. Later bleek de studie frauduleus: medische gegevens waren onjuist of misleidend weergegeven en sommige ontwikkelingsproblemen waren al vóór de vaccinatie vastgesteld.

Zo’n incident dat de kranten haalt, is opvallend maar vormt niet de kern van het probleem, legt Van Pelt uit. Wetenschappelijke fraude is niet als een paar rotte appels in een verder gezonde mand. Fraudegevallen zijn geen oorzaak maar eerder een symptoom van een structureel probleem. Daarbij gaat het niet altijd om regelrechte fraude. Vaker gaat het om zogenoemde Questionable Research Practices (QRP’s), zoals het selectief rapporteren of aanpassen van resultaten van een onderzoek.

Perverse prikkels

Volgens Van Pelt ligt een belangrijke oorzaak in de perverse prikkels van het systeem. Wetenschappers staan onder hoge druk: ze moeten publiceren, financiering binnenhalen en hun status als onderzoeker behouden. “Hoe meer geld je binnenhaalt, hoe meer kans je hebt op een carrière in de wetenschap”, aldus Van Pelt. Die constante prestatiedruk, vergelijkbaar met topsport, vergroot de verleiding om resultaten net iets gunstiger te presenteren. Statistische trucs toepassen of afwijkende resultaten achteraf verwijderen: het is sloppy science met het oog op resultaat.

Foto: Rijksmuseum, CC0, via Wikimedia Commons Hans Holbein, Bisschop en de Dood

Een zwart sprookje

De hoofdredacteur schreef toen hij nog jong was en niet der dagen zat, een grappig bedoeld zombiefeuilleton over onderzoekers die in managers veranderen en dan toch nog blijven rondlopen. Hij werkte toen nog niet aan de oostelijke universiteit, maar aan een westelijke. Het is nu ongeveer tien jaar geleden dat hij verhuisde, en op een universiteit aankwam waar tot zijn verrassing allemaal mensen werkten, van vlees en bloed.

Wel vroegen de mensen van de oostelijke universiteit of hij nu ook over hen ging schrijven, maar de hoofdredacteur zag daar geen enkele noodzaak toe.

Het was ook een beetje een malle universiteit, omdat er bisschoppen in de Raad van Toezicht zaten kon je haar niet echt serieus nemen, van die ongehuwd samenwonende mannen in het bestuur die zich druk maakten over de vraag of deze of gene wel een bestuurder kon worden als ze ongehuwd samenwoonde. Er ontstond wel uiteindelijk een heel conflict omdat in het bestuur ook voormalige VVD’ers zaten die juist vonden dat de ongehuwd samenwonende vrouw de enig juiste persoon was voor deze belangrijke functie. Het conflict tussen bisschoppen en VVD’ers sleepte zich jarenlang voort terwijl de universiteit zichzelf bleef. Op de campus zag je nog steeds alleen maar mensen.

Volgende